Marathon ng Tsina sa dominasyon, nagbabadya ng mas malaking banta

Ayon sa Global Watch | 2026-04-20

Hindi biglaang pagbulusok ang paghabol ng Tsina sa pagiging pinakamakapangyarihang bansa. Isa itong pangmatagalang estratehiya na sinusunod mula pa sa mga nakaraang dekada.

Si Michael Pillsbury, dating mataas na opisyal sa Pentagon na matagal na nag-aral ng estratehikong pag-iisip ng China, ay nagdokumento nito sa kanyang akda tungkol sa "isang daang taong marathon" ng Beijing, isang metapora para sa mahabang kompetisyon sa pandaigdigang kapangyarihan.

Gamit ang mga sanggunian mula sa loob ng China at mga salaysay ng mga tumakas, inilahad ni Pillsbury ang isang planong nakaugat sa mga sinaunang estratehiya upang ipaghiganti ang mga nakaraang kahihiyan at muling makamit ang pandaigdigang pamumuno pagsapit ng 2049, ang ika-100 anibersaryo ng People’s Republic.

Nakabatay ang pamamaraang ito sa tiyaga, panlilinlang, at unti-unting pag-iipon ng impluwensya sa halip na lantad na komprontasyon.

Sa kasalukuyan, sa ilalim ni Xi Jinping, pumasok na sa kritikal na yugto ang estratehiyang ito. Tahimik na pinalawak ng mga pabrika sa Sichuan Province ang imprastruktura para sa sandatang nuklear, ayon sa satellite imagery, habang tuluy-tuloy ang modernisasyon ng militar ng Beijing.

Ngunit hindi lamang sa pag-angat ng Tsina ang mas malalim na panganib, kundi sa kung gaano na kalalim ang pagkakaugnay ng mundo rito.

Bitag ng pagdepende sa isa't isa

Nalantad sa kahinaan sa istruktura ang mga bansa dahil sa mga dekada ng integrasyon sa kalakalan.

Kinokontrol ng Tsina ang mga mahahalagang supply chain para sa rare earths, mga semiconductor, mga solar panel, at mga gamot. Lumikha ng mga pagdepende sa utang sa buong Asya, Africa, at Europa ang mga proyekto ng Belt and Road Initiative, at lalo nitong itinulak ang maraming bansa sa Global South na lalo pang dumepende rito.

Dinadagdagan pa ito ng pagdepende sa enerhiya: inaangkat ng Beijing ang humigit-kumulang tatlong-kapat ng langis nito, kaya may malakas itong dahilan na kontrolin ang mga rutang pandagat at daloy ng yaman.

Kapag nakamit na ang dominasyon, ang dating ugnayang kapwa nakikinabang ang magkabilang panig ay nagiging kasangkapan ng pamimilit.

Dahil sa awtoritaryong istruktura ng Chinese Communist Party, na walang sapat na pagbabantay sa kapangyarihan sa demokrasya, nanggagaling ang mga desisyon sa layunin ng partido, hindi batay sa merkado o pananagutan sa publiko.

Matagal nang napansin ng mga gumagawa ng polisiya sa Washington at Brussels ang hindi pantay na kalagayang ito. Ayon sa ilang pagsusuri ng pamahalaan ng US, pinahihina ng ambisyong mangibabaw ng partido ang pandaigdigang katatagan para sa sarili nitong interes.

Nagpapataas ng panganib ang posisyon sa nukleyar.

Lumaki ang arsenal ng Tsina mula sa humigit-kumulang 200 warhead isang dekada na ang nakalipas tungo sa mahigit 600 ngayon, at tinataya ng Pentagon na lalampas ito sa 1,000 pagsapit ng 2030.

Ipinapakita ng mga bagong silo, mga patrol ng submarine, at mga pasilidad sa pananaliksik ang paglipat mula sa limitadong pampigil sa pag-atake ng kalaban tungo sa mas flexible at mas agresibong estratehiya. Dahil kontrolado ng Communist Party ang lumalawak na puwersang ito, nawawala ang transparency at usapang pangkontrol ng armas na minsang nagpatatag sa ugnayan ng US at Soviet Union.

Ang resulta, isang kapangyarihang kayang gawing sandata ang pagdepende ng iba sa ekonomiya habang tinatakpan ang pagpapalakas ng militar sa likod ng kakulangan sa malinaw na impormasyon.

Babala para sa Moscow

Dapat mag-ingat kahit ang pinakamalapit na katuwang ng Tsina.

Kapansin-pansin ang lalong pagdepende ng Russia sa ekonomiya ng Beijing: ang Tsina na ngayon ang pangunahing katuwang sa kalakalan ng Moscow, na bumibili ng murang enerhiya at mga produktong may dual-use, habang maliit lang ang bahagi ng Russia sa kabuuang kalakalan ng Tsina.

Hindi ito nakakaligtaan ng mga analyst. Nagbabala si Sarah Paine, isang nangungunang historian ng ugnayang Russo-Chinese, na ang matagal na tunggalian sa ibang lugar ay nag-iiwan sa Siberia na lantad sa matinding pangangailangan ng Beijing sa likas-yaman at sa presyur ng populasyon nito.

Ayon sa mga dokumentong ulat ng intelihensiya ng Russia na umano’y kumalat nang palihim, may mga pag-aalala na sa paniniktik ng Tsina, mga dating pag-aangkin sa teritoryo at tahimik na paglawak ng impluwensya nito sa Far East.

May mga mapa sa Tsina na tumutukoy pa rin sa “nawalang” hilagang teritoryo na minsang isinuko sa ilalim ng hindi pantay na kasunduan. Kung makamit ng Beijing ang pandaigdigang dominasyon, maaaring manganib ang Moscow na maging mas mababang katuwang sa halip na kapantay, kung saan maaaring ituring na gantimpala, hindi bilang pinagsasaluhang yaman, ang malawak nitong likas-yaman at daan patungo sa Arctic.

Hindi tiyak ang kahihinatnan ng estratehiyang ito. Mas naging mulat ang mga bansa sa estratehikong realidad. Ngunit paliit nang paliit ang pagkakataon para ayusin o baguhin ang kanilang pagdepende sa isa't isa.

Ang mga bansang patuloy na lalong dumedepende nang walang sapat na proteksyon ay maaaring matanto, kapag huli na ang lahat, na ang tagumpay ng Tsina ay hindi magpapalaya sa mundo mula sa impluwensya ng isang superpower kundi magtutulak dito na mas lalo pang maitali sa panibagong kapangyarihan, sa pagkakataong ito sa ilalim ng sistemang pinatatakbo ng disiplina ng partido, lakas nukleyar, at matibay na estratehikong pagtitiyaga.

Hindi ito kathang-isip na panganib: nakaukit na ito sa mga supply chain, daloy ng enerhiya, at sa tahimik na pagpapalawak ng arsenal ng Beijing.