Proxy War: paano napapalitan ng mga pribadong hukbong militar ang mga estado sa digmaan

Ayon kay Olha Hembik | 2026-06-11

Habang nagaganap ang armadong pag-aaklas, nasaksihan ito ng mga tao nang live, na puno ng matinding pagkatakot. Ito ang naging pangunahing balita sa mga news feed sa buong mundo.

Noong Hunyo 24, 2023, nagmartsa patungong Moscow ang isang convoy ng mga mersenaryo mula sa pribadong kumpanyang militar na Wagner, na pinamumunuan ni Yevgeny Prigozhin, mula sa tinaguriang special military operation zone bilang bahagi ng kanilang “martsa para sa hustisya.”

Sinasabing nagsimula ang martsa matapos umanong bombahin ng hukbong Russian ang kampo ng mga militante.

Libu-libong armadong indibidwal ang sumakop sa Rostov, umabante sa Voronezh, at sa kanilang pag-usad ay pinaputukan at pinabagsak ang pitong eroplanong Russian, na ikinamatay ng mga tripulante nito.

Hindi nakarating sa Moscow ang mga armadong nag-alsa, huminto sila 400 kilometro ang layo. Pagsapit ng gabi, matapos ang negosasyon sa Kremlin, umatras si Prigozhin sa pag-aalsa, marahil dahil hindi niya nakuha ang suporta ng mga tauhan ng hukbong Russian.

Makalipas ang dalawang buwan, namatay siya sa pagbagsak ng eroplano kasama ang isa pang pangunahing tagapagtanggol ng ideolohiya ng Wagner na si Dmitry Utkin, at tuluyang nabuwag ang independent at pribadong grupong paramilitar.

Para sa Kikitain

Ang kuwento ng Wagner ay isang kamakailang halimbawa kung paano maaaring mawalan ng kontrol ang isang pribadong kumpanyang militar matapos maging mahalagang kasangkapan sa mga hybrid na tunggalian. Ngunit malinaw na hindi ito ang huli. Sa isang kalagayan kung saan ang pandaigdigang kaayusan ay winasak ng bagong mga tunggaliang militar at mga pag-aangkin sa teritoryo, ang mga pribadong kumpanyang militar ay naging puwersang may kakayahang humubog sa kapalaran ng mga bansa.

Kinokontrol nila ang mga likas na yaman at nakikipagdigma sa mga lugar kung saan hindi kayang makipagsabayan ang mga hukbo ng bansa o sadyang ayaw nang makialam.

Ayon sa Geneva Center for Security Sector Governance, ang mga pribadong kumpanyang militar ay mga kumpanyang may katumbas na estruktura ng korporasyon.

Iba-iba ang kanilang mga gawain: nagbibigay sila ng suportang operational at logistic, nagbibigay ng seguridad sa mga kargamento, at tumutulong sa paglalaan at paghahatid ng mga supply. Ngunit nakilala sila dahil sa mga serbisyong kinasasangkutan ng paggamit ng armas, dahil nakikilahok sila sa mga digmaan at armadong tunggalian, kabilang ang pakikibahagi sa estratehikong pagpaplano at intelihensiya.

Nagsimula ang modernong industriya ng pribadong militar sa UK noong dekada 1960. Itinatag ito ng mga dating commander ng special forces ng British army na nagsanay sa mga dayuhang hukbo sa sining ng pakikidigma sa mga bansa sa Persian Gulf.

Eroplano sa Arsenal

Ginagamit ng Russia ang mga pribadong kumpanyang militar sa loob ng nakalipas na 15 taon, pangunahin na upang isulong ang mga interes nito sa ibang bansa.

Ganito isinasagawa ng Russia ang impluwensiya nito sa ibang mga bansa: pinalalawak nito ang kapangyarihang pampulitika at pang-ekonomiya, nakakakuha ng access sa mga likas na yaman, at kasabay nito ay naiiwasan ang pananagutan sa anyo ng mga internasyonal na parusa.

Noong 2014, malawak na kumalat ang mga pribadong kumpanyang militar ng Russia sa Ukraine, ngunit naitala rin ang kanilang presensya sa Gitnang Silangan, Africa, at maging sa Latin America. Gumagamit ang Moscow ng mga disimpormasyon at propaganda upang itanggi ang operasyon nito sa ibang mga teritoryo. Nagsasanay din ang mga pribadong kumpanyang militar ng Russia ng mga dayuhang sundalo at nagsu-supply ng mga armas sa mga bansa at grupong nasa ilalim ng mga internasyonal na parusa. Nakikipagtulungan din sila sa mga lokal na puwersa ng gobyerno at mga militante.

“Hindi ko tatawaging mga pribadong kumpanyang militar ang mga organisadong yunit ng militar ng Russia. Saan ka nakakita na maaari kang bumili ng armored personnel vehicle o eroplano? Pero mayroon niyan ang mga pribadong kumpanyang ito,” sabi ni Mykhailo Zhirokhov, isang eksperto sa militar at historyador na nag-aaral ng mga lokal na tunggalian.

Binigyang-diin ni Zhirokhov na maraming pribadong kumpanyang militar ng Russia ang partikular na nilikha para sa digmaan sa Ukraine.

Ginampanan nila ang lahat ng mga mababang uri ng gawain sa kampanya ng pagkuha ng mga bilanggo para sa digmaan, at kung sumuway ang mga bilanggo, pinaparusahan sila nang marahas.

“Ang Il-76 na pinabagsak sa Luhansk noong 2014 ay gawa rin ng mga mandirigmang Wagner,” sabi ni Zhirokhov, na tumutukoy sa insidente kung saan pinabagsak ng mga Russian ang isang Ukrainian transport plane, na agad na ikinamatay ng 49 na paratrooper at mga piloto nito.

Noong 2023, idineklara ng parlyamento ng Ukraine ang Wagner bilang isang internasyonal na organisasyong kriminal. Kinondena nito ang grupo dahil sa paggawa ng mga karumal-dumal na pagpaslang sa Ukraine, paglabag sa mga karapatang pantao, at pagsasagawa ng mga ilegal na operasyon kaugnay ng mga likas na yaman sa Mali, Central African Republic, Libya, at Syria.

Ipinagbabawal ng sariling Criminal Code ng Russia ang operasyon ng mga pribadong kumpanyang militar ng Russia.

Samantala, lihim na kumikilos ang mga pribadong kumpanyang militar ng Russia sa dose-dosenang bansa. Upang hindi mabunyag ang pagkakasangkot nito, hindi hayagang nakikialam ang Russia.

Ganito rin ang taktika ng Tsina. Dose-dosenang pribadong kumpanyang militar ng Tsina sa humigit-kumulang 40 bansa ang nagtataguyod ng mga internasyonal na interes nito, habang pinaninindigan ng Beijing ang “matagal nang patakaran ng hindi panghihimasok.”

'Maruming Gawain'

Kadalasang aktibo ang mga mandirigma sa pribadong kumpanyang militar sa mga rehiyong may kaguluhan na walang umiiral na batas na kumokontrol sa kanilang mga gawain.

Ang paglilipat ng karapatang gumamit ng hukbong sandatahan mula sa bansa patungo sa mga pribadong kumpanyang militar ay lumilikha ng kalituhan sa batas dahil hindi malinaw kung kaninong hurisdiksiyon sila saklaw at kung “paano ilalapat ang international humanitarian law sa mga mandirigma,” sabi ni Zhirokhov.

Kapalit ng bayad, handa ang mga grupong ito na gawin ang mga maruruming gawain na hindi magagawa ng opisyal na hukbong sandatahan ng isang bansa dahil ipinagbabawal ito ng pandaigdigang batas, bukod pa sa iba pang dahilan.

Sinisikap ng mga mamamahayag at mga internasyonal na aktibista na ilantad ang problemang ito.

Dahil sa mga pagsisikap na ito, maraming pribadong kumpanyang militar ang nagsimulang mag-alala sa kanilang imahe at umiwas sa hayagang karahasan. Ngunit ayon sa Geneva Center for Security Sector Governance, hindi ito nangyayari sa lahat.

Nagtatago ng isa pang usaping etikal ang paggamit ng mga pribadong kumpanyang militar. Kadalasang mga veteran na nakaranas ng digmaan at nahirapang makibagay sa buhay sibilyan ang mga sumasali rito.

“Sa halip na dumaan sa mahabang rehabilitasyon, hindi tinatanggap sa kanilang komunidad ang mga mandirigmang ito. Nahihirapan silang makibagay sa karaniwang pamumuhay dahil sa PTSD at sikolohikal na trauma. Wala ring inaako ang estado na anumang moral o materyal na pananagutan para sa kanila,” sabi ni Zhirokhov.

Hindi obligado ang mga pamahalaan na bigyan ng pensiyon ang mga mandirigma sa mga pribadong kumpanyang militar, o sagutin ang gastos para sa serbisyong medikal o matutuluyan. Karaniwang kasama ang mga benepisyong ito sa kontratang pinipirmahan ng isang sundalo sa regular na hukbo.

Kung namatay ang isa sa mga mandirigmang ito, walang obligasyong pinansyal ang pamahalaan sa kanilang mga kamag-anak.

“Bagama’t tila mapang-uyam ang dating nito, kapag gumagamit ang mga estado ng pribadong kumpanyang militar, kapaki-pakinabang ito sa usaping pang-ekonomiya. Walang nawawala sa budget ng bansa,” sabi ni Zhirokhov.

Bilang isang kaakit-akit na kasangkapan ng patakarang panlabas, ang mga pribadong kumpanyang militar ay maaaring magpahina sa mga hukbong sandatahan ng mga estado sa pamamagitan ng pag-akit sa mga propesyonal papunta sa mas mapagkakakitaang larangan.

Sa mahihinang estado, maaari itong humantong sa paglipat ng seguridad sa pribadong sektor.

Halimbawa, bagaman ipinagbabawal sa Russia ang mga pribadong kumpanyang militar, aktibong lumilikha na ngayon ng mga ganitong grupo ang mga lokal na makapangyarihan.

Sa paggawa nito, pinatitibay nila ang kanilang posisyon sa mga darating na tunggalian sa loob ng bansa. Maaaring mangahulugan ito na ang isang malakihang muling pamamahagi ng mga yaman sa Russia ay maaaring maging marahas at hindi matitiyak.