Hirap sa pagbangon: Gaza, nasa gitna ng krisis sa ekonomiya at tulong pantao

Ayon kay Olha Hembik | 2026-06-24

Karaniwan nang makikita sa iba’t ibang bahagi ng Gaza ang malalalim na hukay, wasak na mga kalsada, at mga gusaling sunog at giba, habang paminsan-minsan lamang dumarating ang tulong pantao para sa mga mamamayan na naghihirap.

Matapos ang pag-atake ng Hamas noong Oktubre 7, 2023 at ang sumunod na malawakang operasyong militar ng Israel, naging sentro ng matinding krisis sa makataong aspeto ang bahaging ito ng teritoryong Palestino, habang nararanasan naman ng West Bank ang pinakamalalang pagbagsak ng ekonomiya nito mula nang magsimulang magtala ng mga rekord.

Napakahirap na gawain ang muling pagbangon mula sa pagkawasak, ngunit para sa marami, mas mahirap pa ring makamit ang kapayapaan at katatagan sa rehiyon.

Mga dekadang nawala

Noong Oktubre 10, 2025, nagsimulang ipatupad ang tigil-putukan sa Gaza Strip sa pagitan ng Israel at Hamas, ang radikal na grupong Islamista na Palestino na suportado ng Iran.

Pinangunahan ito ni Pangulong Donald Trump ng U.S. Habang may ilang residente na nagbalik sa kanilang mga tahanan, sinimulan naman ng mga eksperto ang pagtataya sa lawak ng pinsalang dulot ng pagkawasak.

Tinatayang aabot sa $35.2 bilyon ang pisikal na pinsala sa Gaza Strip, habang umaabot pa ng karagdagang $22.7 bilyon ang pagkalugi sa ekonomiya at lipunan. Sa buong panahon ng labanan, halos winasak ang buong sektor ng ekonomiya, kabilang ang pabahay, pangangalaga sa kalusugan, edukasyon, kalakalan, at agrikultura. Mahigit 371,000 na yunit ng pabahay ang nasira, higit kalahati ng mga ospital ang nawasak, at halos lahat ng paaralan ay winasak o napinsala.

Umabot sa 71,000 ang napatay na mga Palestino sa labanan. Mahigit 171,000 naman ang nasugatan, habang marami pa ang itinuturing na nawawala at natabunan ng mga gumuhong bato.

Ayon sa ulat ng UN Trade and Development (UNCTAD), “Aabutin pa ng ilang dekada bago makabalik ang Gaza sa dating antas ng kabuhayan nito bago ang Oktubre 2023.”

Mangyayari lamang ito kung magiging maayos ang lahat ng kondisyon.

Upang makamit ito, kakailanganin ang matinding paglago ng ekonomiya na susuportahan ng malalaking halaga ng tulong mula sa ibang bansa.

Noong 2023–2024, bumagsak ng 87 porsyento ang ekonomiya ng Gaza, na naging dahilan ng pagbaba ng per capita gross domestic product (GDP) sa $161, isa sa pinakamababang antas sa buong mundo.

Pagpapatatag ng mga institusyon

Ayon sa pinakahuling pagtataya ng lawak ng pinsala na isinagawa ng World Bank, UN, at EU nitong Mayo 2026, tinatayang aabot sa $71.4 bilyon ang kailangan para sa muling pagbangon at rekonstruksiyon ng Gaza Strip.

Handang tumulong sa muling pagtatayo ng mga napinsalang lugar ang Estados Unidos, kasama ang ilang bansa sa Arab at Europe.

Sinabi ni Jaco Cilliers, espesyal na kinatawan ng United Nations Development Programme (UNDP), na “mayroon na kaming malinaw na palatandaan” tungkol dito.

Ayon sa ulat ng World Bank, bukod sa pagbibigay ng pondo, makakatulong din ang mga katuwang sa pag-unlad sa pagpapatatag ng mga pampublikong institusyon at sa muling pagtatayo ng imprastraktura, lalo na sa sektor ng enerhiya at tubig.

Binibigyang-diin din sa ulat ang mga sistemang pangkalusugan at pang-edukasyon. Sa paglipas ng panahon, maaaring mahikayat ang pribadong pamumuhunan para sa mga prayoridad na sektor.

“Sa huli, ang muling pagbangon ng mga teritoryong Palestino ay hindi lamang nakasalalay sa pinansyal na suporta, kundi pati sa pagpapanumbalik ng katatagan at kaayusan sa sistemang pang-ekonomiya, pagpapatatag ng mga institusyon, at pagpapalawak ng mga oportunidad para sa henerasyong lumaki sa gitna ng paulit-ulit na labanan,” ayon sa ulat ng World Bank.

Pagtuon sa seguridad

Ang isa pang hamon ay ang patuloy na digmaan, na lalo umanong nagtutulak sa radikal na paninindigan at nagpapaliit sa posibilidad ng pagkakasundo at mapayapang resolusyon sa malapit na hinaharap.

“Mataas ang panganib na tuluyang maging permanente ang lumalalang kasalukuyang kalagayan: isang hating Gaza, kung saan hawak ng Hamas ang kontrol sa militar at administratibo sa dalawang milyong tao sa wala pang kalahati ng teritoryo,” sabi ni Nickolay Mladenov, mataas na kinatawan ng Board of Peace para sa Gaza.

Ang magiging bunga nito ay isa na namang henerasyon ng mga taga-Gaza ang mapipilitang lumaki sa mga tolda, at ito’y magiging hadlang sa pagsulong tungo sa pagtatatag ng isang estadong Palestino.

Hindi lang mga taga-Gaza ang magdurusa—mananatili ring nanganganib ang seguridad ng Israel.

Ayon kay Mladenov, isa itong posibilidad sa hinaharap na “dapat katakutan ng mga Israeli, Palestino, at ng buong rehiyon,” kaya nanawagan siya sa magkabilang panig na magkaisa.

Apektado rin ng digmaan sa Gaza ang buong sistema ng seguridad sa Gitnang Silangan.

Ayon sa ulat ng Institute for the Study of Diplomacy, ang Egypt at Jordan ang pinakamalubhang maaapektuhan sakaling magkaroon ng malawakang paglikas ng mga residente mula sa Gaza.

Maaaring magdulot ng muling pagsiklab ng radikal na oposisyon sa loob ng mga bansang ito ang mga prosesong nasimulan. Sa kabila ng nagpapatuloy na labanan at krisis sa Gaza, mas naging agarang isyu sa pandaigdigang larangan ang usaping Palestino, habang muling naging bahagi ng diplomatikong agenda ang halalan sa Palestina.