Digmaang sibil sa Sudan, papasok sa ika-4 na taon at walang nakikitang wakas

Ayon kay Chelsea Robin | 2026-05-31

Mahigit tatlong taon na ang lumipas mula nang sumiklab ang tunggalian sa pagitan ng magkakaribal na armadong paksyon sa Sudan, na nagbunsod ng tinatawag ng United Nations na "pinakamalaking makataong krisis sa mundo".

Ang lawak ng pagdurusa ng mga sibilyang Sudanese ay lubos na kabaligtaran ng limitadong internasyonal na atensyon na natatanggap ng labanan, ayon sa mga tagamasid.

"Hindi lamang ito isa pang tunggalian. Ito ay isang sakuna sa karapatang pantao na nagaganap sa mismong kasalukuyan," sabi ni UN High Commissioner for Human Rights Volker Türk sa isang pahayag noong Abril 20.

Nagsimulang maglaban ang Sudanese Armed Forces (SAF) at ang paramilitar na Rapid Support Forces (RSF) para sa kabisera ng Sudan, ang Khartoum, noong Abril 2023.

Simula noon, libu-libong sibilyan na ang nasawi, hindi matukoy na bilang ng mga tao ang nananatiling nawawala, at halos 14 milyong katao ang sapilitang lumikas, minsan ay paulit-ulit, ayon sa ulat ng UN noong Abril 14.

Humigit-kumulang 10 milyong batang nasa edad ng pag-aaral ang hindi nakakapag-aral. Laganap ang karahasang sekswal. Karamihan sa mga pasilidad pangkalusugan ay hindi gumagana o bahagyang gumagana lamang, at daan-daang mga tauhang medikal ang kabilang sa mga namatay.

Mas nahihirapan at mas nalalagay sa panganib ang mga grupong makatao sa paghahatid ng tulong sa 21 milyong kataong nahaharap sa matinding kawalan ng seguridad sa pagkain, ayon sa UN. Sa ilang bahagi ng Darfur, sa kanluran, at Kordofan, sa gitnang Sudan, ang mga kondisyon ay umabot na sa antas ng taggutom.

Noong Pebrero ng taong ito, iniulat ng Independent International Fact-Finding Mission ng UN para sa Sudan na ang mga malawakang pagpatay at mga kaugnay na kalupitan na ginawa ng RSF sa loob at paligid ng El-Fasher, kabisera ng North Darfur State, noong Oktubre 2025, ay nagtataglay ng mga "tanda ng genocide".

"Sa likod ng bawat numero, mayroong mukha ng tao, isang buhay, mga indibidwal na pangarap at isang kinabukasang nanganganib," sabi ng eksperto ng UN sa karapatang pantao sa Sudan na si Radhouane Nouicer.

"Matapos ang tatlong taon ng pagkawasak, malinaw na walang solusyong militar sa tunggaliang ito," sabi ni Nouicer sa isang pahayag noong Abril 14. "Sa halip, dapat magkaroon ng agarang aksyon mula sa mga estadong may impluwensya upang maglapat ng pinakamatinding presyon sa mga naglalabanang partido upang makilahok sa diyalogo at pigilan ang lalo pang pagkakawatak-watak ng bansa."

Diplomatikong paralisis

Nagtipon ang mga internasyonal na donor sa Berlin noong Abril 15, ang ikatlong anibersaryo ng digmaan, at nangako ng $1.3 bilyong tulong -- higit pa sa $1 bilyong nalikom sa kumperensya ng mga donor noong nakaraang taon sa London.

Bagama’t nagbibigay ng panandaliang ginhawa ang mga internasyonal na pagsisikap sa pangangalap ng pondo, hindi pa rin ito sapat para sa aktuwal na pangangailangan.

"Ito ay isang krisis na nagkakahalaga ng bilyun-bilyong dolyar sa loob ng maraming taon," sinabi ni Christopher Tounsel, associate professor ng kasaysayan sa University of Washington, sa AFP. "Pinag-uusapan natin ang mga populasyon na nawalan ng tirahan, mga batang hindi nakakapag-aral, at mga rehiyong nawasak."

Isa pang kritikal na punto: hindi nakikilahok ang mga magkalabang panig sa mga internasyonal na pag-uusap upang wakasan ang digmaan sa pamamagitan ng diplomasya.

"Hindi tinatanggap ng mga awtoridad ng Sudan ang ideya ng paglalagay sa RSF sa pantay na katayuan sa mga negosasyon," sabi ni Tounsel. "Para sa Khartoum, ang pakikilahok sa pormat na iyon ay nagdadala ng panganib na gawing lehitimo ang isang puwersang paramilitar na itinuturing nitong hindi lehitimo."

Kinondena ng Khartoum ang pulong sa Berlin bilang "nakakagulat at hindi katanggap-tanggap." Matagal nang iginigiit ng hukbo ng Sudan na umatras ang RSF mula sa mga teritoryong kontrolado nito bilang isang paunang kondisyon sa anumang kasunduan sa tigil-putukan.

Samantala, sinabi ng pinuno ng RSF na si Mohamed Hamdan Daglo na ang kanyang puwersa ay handang lumaban sa loob ng mga dekada.

"Ayaw naming magpatuloy ang digmaang ito," sinabi niya sa isang grupo ng mga sundalo sa isang hindi isiniwalat na lokasyon noong Mayo 7. Ngunit "kung gusto nila [ang hukbo] na magpatuloy ito nang 40 taon, magpapatuloy ito hanggang sa mapatalsik sila," dagdag niya.

"Nakatuon ang parehong panig sa tagumpay militar," sinabi sa AFP ni Eric Reeves, isang mananaliksik tungkol sa Sudan sa Smith College at tagapagtatag ng NGO na Team ZamZam, na kumikilos sa hangganan ng Chad at Sudan. "At tumaas ang antas ng kagamitan at sopistikasyon; lalo itong nagiging isang digmaan ng mga drone, na kadalasang isinasagawa nang walang pinipili, lalo na ng RSF."

'Deproxification': pagkalas sa dayuhang kontrol

Para sa United Nations at iba pang internasyonal na organisasyon, hindi katanggap-tanggap ang isang solusyong militar.

Gayunpaman, ang mga aktor na hindi taga-Sudan ay tumutulong sa pagpapanatili ng digmaan, ayon sa isang ulat noong Mayo 20 mula sa Chatham House, isang British think tank na nakabase sa London.

"Ang mga armas na nakuha mula sa labas at mga daluyan ng lohistikang tumatawid sa hangganan ay nagpanatili sa kapasidad ng kapwa SAF at RSF sa larangan ng digmaan," sabi ng ulat. "Ang suportang iyon ang humuhubog sa kalkulasyon ng bawat panig, na nagpapalabas na mas makatwiran ang patuloy na labanan kaysa sa isang pinagkasunduang pag-atras."

Pawang nagpaparatang ang mga ulat ng eksperto ng UN, ang Amnesty International, at isang imbestigasyon ng Wall Street Journal na ang United Arab Emirates (UAE) ay nagsusuplay ng mga armas sa RSF, kabilang ang mga drone na gawang-Tsina. Itinatanggi ito ng Abu Dhabi.

Samantala, naiulat na nagsusuplay ang Türkiye ng mga Bayraktar-type drone sa SAF, na itinatanggi ng Ankara, at inakusahan din ang Iran ng pagsuplay ng mga drone sa SAF, na itinatanggi naman ng SAF.

"Isang bagay ang tiyak: tumaas nang husto ang mga pag-atake ng drone sa Sudan, na bumubuo sa mahigit 80% ng hindi bababa sa 880 naitalang mga nasawing sibilyan sa pagitan ng Enero at Abril 2026 lamang," iniulat ng Chatham House.

Pinatatagal din ng mga karatig-bansa ng Sudan ang digmaan, sa halip na wakasan ang makataong krisis.

Ang Egypt ay hayagang tagasuporta ng SAF kapwa sa politika at ekonomiya. Ang Eritrea ay kumupkop at nagsanay ng mga pro-SAF militia, at naging mahalaga sa pagtulong sa hukbo na mabawi ang Khartoum at gitnang Sudan mula sa RSF noong nakaraang taon.

Sa kabilang banda, naiulat na pinayagan ng Ethiopia ang mga mandirigmang RSF na magsanay sa teritoryo nito, habang ang Ethiopia at Uganda ay kapwa miyembro ng Peace and Security Council ng African Union, na inaakusahan ng SAF ng pagsuporta sa RSF.

Dahil nasa bingit ng sarili nilang tunggalian ang Ethiopia at Eritrea, ang sitwasyon sa seguridad sa Horn of Africa ay tila isang bariles ng pulbura.

"Ang kailangan ngayon ng Sudan ay 'deproxification': ang katapusan ng proseso kung saan pinapasigla ng mga panlabas na aktor ang digmaan, habang ang SAF at RSF ay kumikilos bilang mga proxy nila," sabi ng Chatham House.