Horn of Africa, nasa matinding tensyon sa gitna ng banta ng digmaan ng Ethiopia at Eritrea

Ayon kay Chelsea Robin | 2026-06-10

Nanganganib na muling sumiklab ang digmaan sa pagitan ng Ethiopia at Eritrea, apat na taon matapos wasakin ng brutal na digmaang sibil ang buhay ng maraming mamamayan ng dalawang bansa.

Nagbabantang wasakin ng muling umiinit na mga sigalot ang marupok na kapayapaan na naitatag sa pamamagitan ng paglagda sa Pretoria Peace Agreement noong Nobyembre 2022, matapos ang dalawang taong bakbakan na ikinamatay ng daan-daang libong katao, na ayon sa ilang pagtataya ay umabot pa sa 600,000.

Sangkot sa digmaang iyon ang pamahalaang pederal ng Ethiopia at Eritrea laban sa Tigray People’s Liberation Front (TPLF) sa pinakahilagang rehiyon ng Tigray sa Ethiopia.

Ngunit lumamig ang relasyon ng Ethiopia at Eritrea, at mabilis ding nabuwag ang kanilang alyansa nang kasing bilis ng pagkakabuo nito.

Ngayon, inaakusahan ng mga awtoridad ng Ethiopia ang Eritrea ng panghihimasok ng militar sa mga hilagang teritoryo nito, pagpapalala ng kaguluhan, at pakikialam sa seguridad sa loob ng bansa -- kabilang ang umano’y pagpapadala ng armas sa mga rebeldeng grupo upang pahinain ang kapangyarihan ng pamahalaang pederal, ayon sa ulat na inilathala noong Abril 14 ng HORN International Institute for Strategic Studies na nakabase sa Nairobi.

Samantala, kumalat na ang kawalang-tatag lampas sa rehiyon ng Tigray, ayon kay François Christophe, isang political risk analyst na nakatuon sa East Africa, sa isang blog ng Atlantic Council na inilathala noong Mayo 22.

Sa rehiyong Amhara, ang mga armadong grupo na dating nakipaglaban kasama ang pamahalaang pederal, gaya ng Fano, ay lumalaban na ngayon dito, samantalang sa Oromia, nagpadala ang pamahalaang pederal ng mga sundalo at drone laban sa Oromo Liberation Army (OLA), paliwanag ni Christophe.

"Pinaghihinalaan ang Fano na tumatanggap ng suporta mula sa TPLF at Eritrea, at iniulat na parehong nakipag-ugnayan ang Fano at OLA sa TPLF at Eritrea sa pagpaplano ng militar," sabi niya.

Mariing itinanggi ng Asmara ang mga paratang at tinawag itong "pawang kasinungalingan at gawa-gawa lamang".

Itinuturing din ng Eritrea ang "lalong agresibong paghahangad ng Ethiopia na magkaroon ng access sa Red Sea bilang seryosong banta sa kanilang soberanya at integridad ng teritoryo," ayon sa ulat ng HORN International Institute for Strategic Studies.

Labanang maaaring sumiklab anumang oras

Lumala ang sitwasyon sa mga nakalipas na buwan, at maraming tagamasid ang nagbabala tungkol sa posibilidad ng muling pagsiklab ng labanan.

"Bagama’t walang panig ang nag-aanunsyo ng direktang aksyong militar, kapansin-pansing tumindi ang tensyon sa usapan," ayon sa African Security Analysis (ASA) sa isang pagsusuri ng sitwasyon noong Pebrero. "Napalitan na ang diplomasya ng matinding pagtatanggol sa soberanya. Ang mga pahayag sa publiko ngayon ay nakatuon na sa kahandaan sa depensa sa halip na sa pagkakasundo."

Muling magiging mapaminsala ang isa pang digmaan para sa lahat ng panig na sangkot, ngunit maaari rin itong magdulot ng labanang maaaring sumiklab anumang oras sa rehiyon, ayon sa International Crisis Group sa isang briefing noong Pebrero.

"Dahil sa ilang posibleng dahilan, madali itong mauuwi sa pagsiklab ng labanan, ngunit magiging mas mahirap itong pigilan," ayon sa ulat.

"Bagama’t tila maingat ang lahat ng panig na huwag magpasiklab ng bagong digmaan, ang mga nanatiling sama ng loob, pinalabis na mga pahayag, at mga paghahandang militar ay nagpapahiwatig na naghahanda sila para sa ganitong posibilidad," dagdag pa nito.

Sa pagkakataong ito, ang isang digmaan sa pagitan ng Ethiopia at Eritrea ay posibleng sumabay sa nagpapatuloy na digmaang sibil sa kalapit na Sudan, na nagdulot ng tinatawag ng United Nations na "pinakamalaking krisis pantao sa buong mundo" sa nakalipas na tatlong taon.

Nasa bingit din ng isang malawakang krisis pantao ang Somalia habang patuloy itong hinahagupit ng tagtuyot, gutom, at kawalang-tatag sa pulitika.

Sinabi ni Samir Bhattacharya, isang associate fellow sa Observer Research Foundation na nakabase sa New Delhi, na ang banta ng panibagong digmaan ay naglalagay sa Horn of Africa sa matinding tensyon.

"Kung muling sumiklab ang mga sagupaan sa pagitan ng Ethiopia at Eritrea, magiging malawak ang epekto nito sa isang rehiyong dati nang magulo," isinulat niya sa isang ulat na inilathala noong Abril 22. "Maaari nitong tuluyang wasakin ang natitira pa ng Sudan, pahinain ang Chad, at lumikha ng isang daan ng kawalang-tatag na mag-uugnay sa Sahel hanggang sa Red Sea."

"Nasa isang delikadong sitwasyon ang balanse ng buong rehiyon," sabi niya, habang hinihimok ang pandaigdigang komunidad na tumulong upang maiwasan ang panibagong digmaan sa rehiyon.

Plano sa pangmatagalang kapayapaan

"Sa mahigit anim na dekada, mas madalas ang tensyon kaysa kapayapaan sa ugnayan ng Ethiopia at Eritrea, at bihira lamang ang mga panahong magkasundo sila," sinabi ng Institute for Foreign Affairs (IFA) ng Ethiopia sa isang pahayag noong Mayo 25.

Ibinahagi nito ang tatlong kondisyong kinakailangan para sa pangmatagalang kapayapaan sa pagitan ng Ethiopia at Eritrea at para rin sa mas malawak na katatagan sa Horn of Africa.

Una, mahalagang maibalik sa normal na kalagayan ang bansa ng Eritrea.

"Ang Eritrea ay kabilang sa mga pinakasaradong bansa sa mundo pagdating sa kalakalan, pamumuhunan, at malayang paggalaw ng mga tao," ayon sa IFA, at idinagdag na ang mga kondisyong ito ang nagiging dahilan kung bakit ang karaniwang ugnayang diplomatiko at pang-ekonomiya ay "likas na mahirap isagawa".

Ikalawa, para maging pangmatagalan ang kapayapaan, kailangang maging maayos at normal ang ugnayan ng dalawang bansa. Kabilang dito ang: pansamantalang pag-aayos sa mga isyu at alitan sa border; pagbuo ng kasunduang panseguridad na magtitiyak na hindi sila aatake o makikialam sa isa’t isa; paglikha ng balangkas para sa kalakalan, pamumuhunan, at palitan ng ekonomiya sa magkabilang panig; kasunduan sa pagdaraan, imigrasyon, paninirahan, at muling pagsasama ng mga pamilya; at isang kasunduang pandagat na magbibigay-daan sa paggamit ng Ethiopia sa daungan ng Assab.

Ikatlo, ang pangmatagalang institusyonal na pakikipagtulungan ang dapat maging tunay na layunin, sa halip na simpleng normalisasyon lamang ng ugnayan.

"Maaaring mabuo sa Horn of Africa ang isang komunidad na nakabatay sa pagtutulungan ng Ethiopia at Eritrea, na sa paglipas ng panahon ay magsisilbing pundasyon ng rehiyon para sa pinagsasaluhang kasaganaan at pangmatagalang kapayapaan," ayon sa IFA.

'Nasa bingit'

Nakababahala ang maaaring kahinatnan kung hindi magkakaroon ng kapayapaan sa pagitan ng Ethiopia at Eritrea, ngunit hindi pa ito tiyak na mangyayari, ayon sa mga analyst.

"Nanatiling mababa ang posibilidad ng agarang digmaan -- ngunit tumataas ang posibilidad ng isang insidenteng maaaring magpasiklab nito," ayon sa ASA. "Hindi pa ito isang sitwasyong may digmaan. Ito ay sitwasyong madaling magkamali ng kalkulasyon. At sa Horn of Africa, ipinapakita ng kasaysayan kung gaano kabilis na ang isa ay maaaring mauwi sa isa pa."

Maaaring maiwasan pa ang tuwirang paglala tungo sa digmaan, ayon kay Christophe sa blog post ng Atlantic Council.

"Matagal nang nasa bingit ng digmaan ang dalawang bansa, at ang napakalaking pinsala ng isa pang digmaan ay tila nagiging dahilan ng pag‑aatubili sa magkabilang panig," aniya.

"Ngunit may tunay na panganib na ang kasalukuyang palitan ng maaanghang na pahayag ay tuluyang mawalan ng kontrol, at maaari pang magpasya ang Addis Ababa na 'parusahan' ang Asmara dahil sa umano’y pakikipag-ugnayan nito sa TPLF, Fano, at OLA," dagdag pa niya