Wakas ng kasunduang nukleyar na New START: Hudyat ng nagbabagong kapangyarihan sa mundo

Ayon sa AFP | 2026-02-06

Pebrero 5 ng kasunduang New START sa pagitan ng Estados Unidos at Russia ay hudyat ng pagtatapos ng mga pangunahing bilateral na kasunduan sa disarmamentong nukleyar at ng paglipat sa isang mas maluwag na kaayusang nukleyar, na lubhang binago ng lumalakas na kapangyarihang diplomatiko at teknolohikal Tsina.

Nilagdaan noong 2010, ang kasunduan ay isang pangunahing bahagi ng polisiya ng administrasyong US na muling itatag ang relasyon sa Kremlin.

Nilimitahan ng New START ang mga sandatang nukleyar ng dalawang bansa sa hanggang 1,550 bawat isa para sa mga naka-deploy na strategic offensive warheads -- isang pagbabawas ng halos 30% kumpara sa limitasyong itinakda noong 2002.

Nilimitahan din nito sa 800 ang bilang ng mga missile launcher at heavy bomber.

Higit na mahalaga, naglaan din ang kasunduan para sa mga kapwa inspeksiyon sa mga pasilidad militar, isang haligi ng polisiyang disarmamento na “magtiwala ngunit magsuri” noong si Ronald Reagan ang pangulo ng US.

Noong Enero 2021, nagkasundo sa huling sandali ang Moscow at ang administrasyon ng dating pangulo ng US na si Joe Biden na palawigin ang kasunduan hanggang Pebrero 4, 2026, sa gitna ng kawalan ng tiwala na umiiral na bago pa man ang pananakop ng Russia sa Ukraine noong Pebrero 24, 2022.

Kapwa inspeksiyon, itinigil

Noong Agosto 9, 2022, inanunsyo ng Russia na ititigil nito ang mga inspeksiyon ng US sa kanilang mga base militar sa ilalim ng kasunduan, sa katwirang ito ay tugon sa mga hadlang ng US sa mga pagsusuri ng Russia sa Estados Unidos.

Wala nang inspeksiyong naganap mula noon, kaya ang New START ay nauwi na lamang sa isang pangakong manatili sa ilalim ng mga itinakdang limitasyon.

Noong Setyembre 2025, iminungkahi ni Pangulong Vladimir Putin ng Russia na palawigin ng isang taon ang bisa ng kasunduan -- isang ideya na inaprubahan ni US President Donald Trump ngunit hindi na sinundan ng aksyon.

“Ang mungkahing ito ay tungkol lamang sa limitasyon ng bilang ng mga warhead, na hindi naman ang pinakamahalagang bahagi kapag pinag-uusapan ang kontrol sa armas,” sabi ni Heloise Fayet mula sa French Institute of International Relations (IFRI).

“Ang pinakamahalagang bahagi ng New START -- ang mga inspeksiyon at magkatuwang na pagsusuri -- ay hindi kasama.”

Ang pagwakas ng kasunduan ay nagdulot ng takot sa muling pagsisimula ng labanan ng armas, kaya’t hinikayat ni Pope Leo XIV noong Pebrero 4 ang buong mundo na pigilan ito.

Sinabi ng Kremlin na kikilos sila nang “may pananagutan” matapos ang pagwawakas ng kasunduan.

Gayunpaman, inaasahang magsisilbing limitasyon ang mga teknikal na hadlang sa bilis ng pagpapalawak ng kanilang mga arsenal para sa magkabilang panig.

"Mahirap tukuyin ang mga hadlang sa panig ng Russia,” ani Fayet.

"Para sa mga Amerikano, maaari nilang muling gamitin ang mga warhead na nakatago sa imbakan, na hindi naman masyadong kumplikado, lalo na’t pinalalakas ng US National Nuclear Security Administration [NNSA] ang produksyon ng tritium, isang mahalagang gas."

Noong Enero 26, sinabi ng NNSA na nakumpleto nila ang rekord na 13 tritium extraction sa loob ng siyam na buwan.

“Ang matagumpay na paghahatid ng tritium ay mahalaga upang matugunan ang mga kinakailangan sa deterensya ng Department of War,” ayon kay NNSA Administrator Brandon Williams.

​“Ang tagumpay na ito ay higit na nagpatatatag sa seguridad ng ating bansa at nagpatitibay sa estratehikong kahandaan ng aming misyon sa deterensya.”

Bagong kaayusan sa nukleyar

Ang lumalawak na kakayahang nukleyar ng Tsina at mga pagsulong sa teknolohiya tulad ng AI, deep-strike weapons, at mga sistema sa kalawakan ay muling humuhubog sa kalagayang nukleyar at naglalagay sa alanganin sa kaugnayan ng kasunduan.

Ang Tsina, na ikatlong pinakamalakas na bansa sa nukleyar sa mundo, ay malayo pa rin sa Russia at Estados Unidos, pero mabilis na pinalalakas ang kakayahan nito, na ikinababahala ng Washington.

Nagbabala ang ilang analyst na nanganganib ang Estados Unidos na mapilitang magpanatili ng deterensya sa dalawang panig -- isang hamon na tinawag ng mga tagamasid na “the two nuclear peer problem.”

Maaaring kailanganin ng Estados Unidos na ipagtanggol ang sarili laban sa Moscow at Beijing, at maaaring malimita ang aksyon kung nakatali lamang sa isang kasunduan sa Russia.

Sa ngayon, tumatanggi pa ang Beijing na makipag-usap tungkol sa isang kasunduan.

Ayon kay Fayet, ang mga rebolusyong teknolohikal ay “lumilikha ng bagong paraan para pigilan at kontrolin ang kalaban,” na nagpapahirap sa estratehikong pagpaplano.

Halimbawa, ang proyektong US Golden Dome -- na naglalayong magkaroon ng kakayahang humarang ng misil mula sa kalawakan -- ay ikinababahala ng Moscow dahil maaari nitong hamunin ang prinsipyo ng mutual vulnerability o kapwa-panganib, na isang mahalagang pundasyon ng dayalogo sa deterensya.

Ayon kay Fayet, sa kontekstong ito, “ang pagwakas ng New START ay maaaring ituring na oportunidad upang isagawa ang kontrol sa armas sa ibang pamamaraan.”

Aniya, maaaring gawin ito “sa pamamagitan ng pagsasama ng mga bagong teknolohiya sa balangkas ng kasunduan, sa pag-regulate ng mga uri ng delivery system sa halip na simpleng pagbibilang ng mga warhead, o halimbawa, sa pagpapatupad ng kasunduang hindi gagamitan ng AI ang mga armas nukleyar.”