Sunud-sunod na pandaigdigang krisis, lalo pang ibinabaon sa utang ang mga umuunlad na bansa

Ayon kay Chelsea Robin | 2026-06-29

Lalong nababaon sa krisis sa utang at pag-unlad ang pinakamahihirap na bansa sa mundo, habang umaabot sa pinakamataas na antas ang kanilang panlabas na utang at dumarami ang mga bansang hirap nang bayaran ito.

Ayon sa Center for Economic and Policy Research (CEPR), naging “lubhang delikado” ang kalagayan ng utang ng mga umuunlad na bansa dahil sa ilang taong sunud-sunod na krisis sa pandaigdigang ekonomiya.

Dahil sa digmaan sa Iran, tumaas nang mahigit 50% ang presyo ng langis kumpara noong nakaraang taon, habang nasa humigit-kumulang $100 kada bariles ang presyo hanggang Mayo 26.

Ayon sa ulat ng CEPR noong Abril 15, ang tumitinding pressure sa pandaigdigang merkado ng enerhiya ay "nagpapataas ng halaga ng inaangkat na produkto at nagbabanta sa seguridad sa pagkain at katatagan ng pananalapi ng maraming bansa."

Kasabay nito ang patuloy na epekto ng COVID-19 pandemic, pati ang mga pagkaantala sa kalakal at supply chain na dulot ng digmaan sa Ukraine, tumitinding pagkakawatak-watak ng kalakalan, at mahinang paglago ng pandaigdigang ekonomiya, ayon dito.

Pagsasantabi ng pag-unlad

Mas mataas ang panganib ng mga low- at middle-income na bansa sa ganitong mga biglaang krisis sa supply chain dahil mas umaasa sila sa panlabas na pondo mula sa mga internasyonal na institusyong pinansyal at mula sa Tsina -- ang pinakamalaking maniningil ng utang sa mundo.

Ayon sa ulat ng United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) noong Marso 17, umabot sa rekord na $11.4 trilyon noong 2023 ang utang ng mga umuunlad na bansa sa mga dayuhang nagpapautang.

Ayon sa UNCTAD, ang pag-utang sa ibang bansa ay maaaring maging mahalagang kasangkapan para sa paglago at pag-unlad ng ekonomiya, ngunit "nagiging problema ito kapag mas mabilis lumaki ang gastusin sa pagbabayad kaysa sa kakayahan ng isang bansa na magbayad."

Ayon sa ulat, two-thirds ng mga umuunlad na bansa ang nasa ganitong delikadong kalagayan, habang lalo pang pinabibigat ng mataas na interest rates ang kanilang pasanin.

Iniiwasan ng karamihan sa mga pamahalaan ang hindi pagbabayad ng utang dahil mabigat ang mga kaparusahan nito.

“Kapag napipilitang unahin ng mga pamahalaan ang pagbabayad ng utang kaysa sa mga serbisyong pampubliko at pamumuhunan, ang mamamayan ang direktang naaapektuhan,” sabi ng UNCTAD. “Kulang sa pondo ang mga paaralan, kapos sa suplay ang mga ospital, at unti-unting nasisira ang imprastruktura.”

Sa madaling salita, maaaring natutugunan ng mga bansa ang kanilang utang, ngunit napipilitan silang isantabi ang kanilang pag-unlad.

'Pagdagsa ng utang'

Kailangang bayaran na ngayon ang mga pautang na ibinigay sampung taon na ang nakalipas sa ilalim ng Belt and Road Initiative (BRI) ng Beijing, habang lumilipat ang Tsina sa pagiging tagasingil ng utang.

Ayon kay Riley Duke, research fellow sa Sydney-based Lowy Institute, sa isang ulat noong Mayo 2025, "Humaharap ang mga umuunlad na bansa sa dumadagsang pagbabayad ng utang at interes na inutang nila sa Tsina."

“Ang naunang pagdagsa ng pagpapautang ng Tsina, at ang istruktura ng mga pautang nito, ay naging dahilan kung bakit hindi maiiwasan ang biglaang pagtaas ng gastusin sa pagbabayad ng utang,” sabi ni Duke.

“Sa ngayon at sa natitira pang bahagi ng dekadang ito, mas magiging tagasingil ng utang kaysa tagapagpautang ang Tsina sa mga umuunlad na bansa,” dagdag niya.

Ayon sa datos mula sa World Bank Debtor Reporting System, umabot sa rekord na $22 bilyon noong nakaraang taon ang kabuuang ibinayad na utang sa Tsina ng pinakamahihirap at pinakamahihinang bansa sa mundo.

Hula ni Duke, “Ang mabigat na pasaning utang na kinakaharap ng mga umuunlad na bansa ay hahadlang sa pagbawas ng kahirapan at magpapabagal sa pag-unlad, habang nagpapataas ng panganib ng kawalang-katatagang pang-ekonomiya at pampulitika."

'Bitag sa utang' o tagumpay sa pag-unlad?

Ayon sa mga ekonomista, habang hirap ang mga pandaigdigang ekonomiya, unti-unti nang nauubos ang bagong pautang.

Ayon sa CEPR, para sa mga umuunlad na ekonomiya, hindi lamang ang agarang epekto ng mas mataas na presyo ng enerhiya at pagkain ang hamon, kundi pati ang mas malawak na epekto nito: patuloy na pagtaas ng presyo ng mga bilihin, pagtaas ng interest rates, at mas mahal na panlabas na pagpopondo.

Dahil hawak ng China ang malaking bahagi ng external bilateral debt ng mga umuunlad na bansa at ng pinakamahihirap at pinakamahihinang ekonomiya sa mundo, hirap ang mga internasyonal na institusyong pinansyal na makapagbigay ng makabuluhang ginhawa sa pasaning utang.

May ilang kritiko ang nagsasabing ang pagpapautang ng Tsina sa ilalim ng Belt and Road Initiative (BRI) ay isang uri ng “diplomasiyang bitag sa utang.”

Upang mabawasan ang mga panganib sa ekonomiya ng pinakamalaking programang pang-imprastruktura ng Beijing, nananawagan ang mga internasyonal na institusyon ng mas malinaw at bukas na sistema ng pagpapautang.

Gayunman, ayon sa Council on Foreign Relations (CFR), ang hindi malinaw na mga gawi sa pagpapautang ng Tsina ay nakakasira sa pagsusuri sa kakayahang panatilihin ang utang at humahadlang sa epektibong pagsubaybay sa ekonomiya.

Ang dalawang pangunahing nagpapautang -- ang China Development Bank at ang Export-Import Bank of China (China EXIM) -- ay hindi naglalabas ng detalye ng mga kondisyon ng kanilang mga pautang, at wala ring regular na opisyal na ulat ang Tsina tungkol sa dayuhang ayuda.

Ayon sa pinakahuling datos na inilabas ng State Council Information Office of China noong 2021, umabot sa $39.8 bilyon ang kabuuang Chinese foreign aid mula 2013 hanggang 2018.

Ayon sa iba, pinondohan ng BRI ang mga transport corridor -- ng mga riles ng tren, kalsada, at daungan -- sa mga bansang tumatanggap nito, na nagpalawak ng ugnayan sa pandaigdigang kalakalan at tumulong sa pag-unlad ng ekonomiya ng maraming pinakamahihirap na bansa sa mundo.

"Gayunman, para sa mga bansang tumatanggap, nananatiling bukas ang tanong: hindi pa tiyak kung mas hihigit ang mga benepisyo ng pagpapautang ng Tsina -- sa pamamagitan ng paglago at mas maayos na imprastruktura -- kaysa sa mas agarang pasanin ng pagbabayad ng utang o sa iba’t ibang gastos at epekto ng hindi pagbabayad," ayon sa National Bureau of Economic Research sa ulat nito noong Oktubre.