US itinutulak ang bagong tatluhang kasunduang nuklear kasama ang Russia at China

Ayon sa AFP | 2026-02-06

Noong Pebrero 6, nanawagan ang US ng tatluhang pag-uusap kasama ang Russia at China upang magtakda ng mga bagong hangganan sa mga sandatang nuklear, matapos mag-expire ang huling kasunduan sa pagitan ng dalawang pangunahing kapangyarihang may sandatang nuklear: Washington at Moscow.

Nauna nang tinanggihan ng China ang pagsali sa mga usapang pagbawas ng armas nuklear “sa yugtong ito,” habang iminungkahi naman ng Russia na isama rin ang iba pang bansang may sandatang nuklear tulad ng Britain at France.

“Hindi na maaaring manatiling usapan lamang ng dalawang panig, ang US at Russia, ang pagkontrol sa armas,” isinulat ni US Secretary of State Marco Rubio sa isang online essay.

“May pananagutan ang ibang mga bansa sa pagpapanatili ng estratehikong katatagan, at walang mas may malaking papel dito kundi ang China,” aniya.

Inihayag ni Thomas DiNanno, US under secretary of state for arms control, ang isang bagong panukala sa UN Conference on Disarmament, at iginiit na ang kasunduang New START na nagtapos noong Pebrero 5 ay may mga “pangunahing depekto”.

“Ang sunud-sunod na paglabag ng Russia, ang pagdami ng mga imbakan ng armas nuklear sa buong mundo, at ang mga kahinaan sa disenyo at pagpapatupad ng New START ay nagbibigay sa US ng malinaw na dahilan upang manawagan ng isang bagong balangkas na tutugon sa mga banta ng kasalukuyan, hindi ng isang panahong lipas na,” sinabi niya sa isang pulong ng United Nations sa Geneva.

'Makabagong kasunduan'

Ang pagtatapos ng kasunduang New START, na naglilimita sa US at Russia sa tig-1,550 naka-deploy na sandatang nuklear, ay naghudyat ng unang pagkakataon sa loob ng ilang dekada na wala nang kasunduang pipigil sa pagpoposisyon ng pinakamapinsalang armas sa mundo, na nagdulot ng pangamba sa isang panibagong paligsaha sa armas.

Hindi tinanggap ni US President Donald Trump ang panukala ng kanyang Russian counterpart na si Vladimir Putin na panatilihin ang mga restriksyon ng New START sa loob pa ng isang taon. Noong Pebrero 5, nanawagan siya ng isang “bago, mas pinahusay, at mas makabagong kasunduan.”

Ayon kay Rubio, ang US ay “makikipagnegosasyon mula sa isang posisyong may lakas.”

“Hindi dapat asahan ng Russia at China na mananatiling walang ginagawa ang US habang sila ay umiiwas sa kanilang mga obligasyon at patuloy na pinalalawak ang kanilang puwersang nuklear,” isinulat ni Rubio.

“Panatilihin namin ang isang matatag, maaasahan, at makabagong puwersang pananggang nuklear.”

"Ngunit gagawin namin ito habang sinusundan ang lahat ng posibleng paraan upang matupad ang tunay na hangarin ng pangulo para sa isang mundong may mas kaunting kakila-kilabot na armas na ito.”

'Walang limitasyon'

Inakusahan ni DiNanno ang China ng pagsasamantala sa "legal na mga limitasyon ng US at Russia upang mabilis nilang palawakin ang sarili nilang arsenal, at iginiit na "magkakaroon ito ng mahigit 1,000 sandatang nuklear pagsapit ng 2030".

“Sa ngayon, ang buong arsenal ng mga sandatang nuklear ng China ay walang limitasyon, walang kalinawan, walang opisyal na deklarasyon, at walang mekanismo ng pagbabantay at pagkontrol,” aniya.

Magkasamang kontrolado ng Russia at US ang mahigit 80% ng lahat ng sandatang nuklear sa buong mundo.

Ngunit ang arsenal ng mga sandatang nuklear ng China ang pinakamabilis na lumalawak kumpara sa ibang bansa, tinatayang may nadaragdag na humigit-kumulang 100 bagong sandatang nuklear bawat taon mula pa noong 2023, ayon sa Stockholm International Peace Research Institute.

Muling iginiit ni Chinese ambassador Shen Jian ang opisyal na posisyon ng Beijing noong Pebrero 6, at sinabi sa disarmament body na “malayong-malayo pa ang antas ng kakayahang nuklear ng China kumpara sa US o Russia.”

“Hindi sasali ang China sa mga usapang nuclear disarmament sa yugtong ito.”

Dagdag pa niya, “ang mga bansang may pinakamalalaking arsenal nuklear ang dapat magpatuloy sa pagtupad sa kanilang natatangi at pangunahing responsibilidad pagdating sa nuclear disarmament.”

Ang Russia, na nagsabing hindi na nito itinuturing ang sarili na saklaw pa ng mga limitasyon ng New START, ay iginiit na dapat ding isama, sa anumang bagong usapang nuklear, ang iba pang bansang may sandatang nuklear tulad ng France at Britain, ayon sa ambassador nitong si Gennady Gatilov sa pagpupulong.

'Bagong panahon'

Tila hindi sinang-ayunan ng ambassador ng Britain na si David Riley ang ideya, at iginiit na “pinananatili ng UK ang isang sapat ngunit maaasahang pananggang nuklear,” at ang mga usapan sa arms control ay dapat tumuon sa “mga bansang may pinakamalalaking nuclear arsenal -- China, Russia at ang US.”

Samantala, sinabi ng ambassador ng France na si Anne Lazar-Sury na naniniwala ang Paris na ang “mga maaasahang hakbang na makababawas sa panganib ng paggamit ng sandatang nuklear” ang dapat maging “layunin ng lahat ng bansang may sandatang nuklear.”

Ang pagtatapos ng New START ay muling nagbunsod ng pangamba sa isang bagong paligsahan sa armas.

Ayon kay Senator Jeanne Shaheen, ang nangungunang Democrat sa US Senate Foreign Relations Committee, ang pagpayag na tuluyang matapos ang New START nang walang kapalit na kasunduan ay “nangangahulugang mawawala ang huling natitirang mga pananggalang laban sa estratehikong puwersang nuklear ng Russia.”

Noong 2023, tinanggihan ng Russia ang mga inspeksyon sa sarili nitong mga pasilidad ng sandatang nuklear alinsunod sa kasunduan, kasabay ng paglala ng tensyon nito sa US dahil sa pananakop ng Moscow sa Ukraine.