Ang bagong fault line ng Nile

Ayon sa Global Watch | 2026-01-27

[Ito ang una sa isang tatlong-bahaging serye ng imbestigasyon na sumusuri sa krisis na heopolitikal at pangkapaligiran na umiikot sa Grand Ethiopian Renaissance Dam.]

Ang dagundong ng mga turbina sa Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) ay tunog ng pambansang tagumpay sa Addis Ababa.

Pinasinayaan noong Setyembre 2025, ang dambuhalang estruktura ay nagsisilbing patunay ng soberanya ng Ethiopia -- isang kongkretong pangako na dadaluyan ng kuryente ang isang bansa kung saan halos kalahati ng populasyon ay matagal na nabuhay sa dilim.

Ito ay sagisag ng modernidad, isang $4 bilyong sugal sa hinaharap, at pagtanggi sa nakaraang hinubog ng taggutom at pag-asa sa tulong mula sa iba.

Ngunit sa Nile Delta, sa ibaba ng ilog na 1,500 milya, ang katahimikan ay nakabibingi.

Doon, nangangamba ang mga magsasakang Egyptian na magbitak-bitak ang kanilang mga kanal ng patubig, at sila’y maging biktima ng isang “tahimik na digmaan” na hindi nilalabanan ng bala, kundi ng dami ng daloy ng tubig, antas ng pagsingaw, at matigas na paninindigan sa diplomasya.

Krisis sa tubig

Ang krisis ay totoo at nararamdaman na.

Halos isang dekada nang nagbabala ang mga eksperto tungkol sa posibleng banggaan sa pagitan ng dam at ang pabagu-bagong klima sa rehiyon. Ngayon, dumating na ang banggaang iyon.

Ang pagpuno sa dambuhalang imbakan ng dam, na natapos noong Oktubre 2024, ay kasabay ng tagtuyot sa Horn of Africa. Habang umaalingawngaw ang mga turbina sa itaas ng ilog, pinapagana nito ang kuryenteng labis na kailangan ng Ethiopia, samantalang ang tubig na umaabot sa Aswan High Dam sa Egypt ay pabagu-bago.

Para sa Ethiopia, ang dam ay isang pangangailangan para mabuhay, hindi isang sandata sa pulitika.

Makatwiran ang lohika: Nagmumula sa Ethiopia ang 85% ng tubig ng Nile ngunit halos hindi ito nagagamit noon. Dahil operasyunal na ang dam, handa nang maging tagapagluwas ng kuryente ang Ethiopia, nagbebenta ng murang elektrisidad sa mga kapitbahay gaya ng Kenya at Sudan, at epektibong nagiging "baterya" ng Silangang Africa. Mahalaga ang enerhiyang ito para sa industriyalisasyon at pagtulong sa milyun-milyong tao na makaalpas sa kahirapan.

Ngunit para sa Egypt, na kumukuha ng 97% ng kanilang sariwang tubig mula sa Nile, ang dam ay maaaring maging malaking banta sa kanilang kabuhayan. Matindi ang sitwasyon: kung patuloy na bababa ang daloy ng tubig habang lumalaki ang populasyon na lalampas sa 120 milyon, maaaring magkaroon ng kakulangan sa tubig na hindi kayang ayusin ng desalination o pag-recycle.

Nangangamba ang Egypt na kung walang legal na kasunduan sa pagpapakawala ng tubig tuwing tagtuyot, ang kanilang kabuhayan ay nakasalalay sa desisyon sa Addis Ababa.

Kung may panalo, may talo

Sa pagitan ng dalawang dambuhalang ito ay ang Sudan, isang bansa na literal at metaporikal na naiipit sa gitna.

Noong una, puno ng pag-asa ang Khartoum. Umaasa ang mga inhinyerong Sudanese na makakatulong ang GERD na kontrolin ang mapaminsalang pana-panahong pagbaha ng Blue Nile, na matagal nang sumisira sa mga pamayanan sa tabing-ilog, at makapagbigay ng murang kuryente upang patatagin ang kanilang sariling kuryente sa bansa.

Ngunit ang pag-asa noon ay napalitan na ng pangamba.

Ngayon, mas natatakot ang Khartoum sa pabago-bagong daloy ng tubig kaysa sa dami nito. Noong 2025, ang biglaang pagpigil sa tubig sa itaas ng ilog ay nagpatuyo sa mga pumping station sa Sudan, nagdulot ng problema sa suplay ng tubig sa mga lungsod, at nasira ang mga ani.

Ito ay paunang patikim ng kaguluhang dulot ng kakulangan sa koordinasyon sa isang mundo kung saan kusang-loob, at hindi sapilitan, ang pagbabahagi ng impormasyon.

Habang lumalala ang tagtuyot at umiinit ang usaping pulitikal, ang Nile -- na dati’y itinuturing na diyos dahil sa kabutihan nito -- ay naging isang bagay na kinokontrol sa isang sitwasyong kung may panalo, may talo. Nariyan pa rin ang tubig, pero sa unang pagkakataon sa kasaysayan, hindi na ito malayang dumadaloy patungong dagat.