Naging isang pagsubok sa seguridad ang landas patungong EU ng Moldova

Global Watch | 2026-07-20

Ang landas ng Moldova patungo sa European Union ay hindi na lamang usapin ng mga batas, merkado at institusyon sa loob ng isang rehiyon kung saan lumipat ang EUupang kontrahin ang impluwensya ng Russia at palakasin ang mga ugnayansa mga kasosyo nito sa Black Sea.

Naging isang pagsubok ito sa seguridad sa silangang hangganan ng Europe.

Maliit ang bansa, madaling maapektuhan ang ekonomiya, at pinapasan pa rin ang hindi pa nareresolbang paghiwalay ng rehiyon ng Transnistria. Ngunit mahalaga ang direksyong tinatahak nito dahil ang Moldova ay nasa gitna ng mas malawak na paligsahan kung magagamit pa rin ng Russia ang enerhiya, disimpormasyon, korapsyon, at mga natutulog na hidwaan para pabagalin ang paghila ng Europe patungong silangan.

Para sa Chisinau, hindi isang malayong diplomatikong ambisyon ang pagsapi sa EU. Isa itong estratehiya para mabuhay.

Iyon ang dahilan kung bakit naiiba ang Moldova sa mas malalaking estado na nasa frontline, ngunit hindi nangangahulugang mas mababa ang kahalagahan nito. Ang pagiging mahina ang siyang dahilan kung bakit mahalaga ang pag-unlad nito.

Kung maaaring patuloy na umusad patungo sa EU ang isang bansa na may limitadong mga mapagkukunang-yaman, malalim na pampulitikang panggigipit at hindi naresolbang mga komplikasyon sa teritoryo, magpapahina ito ng isa sa mga pinaka-maaasahang instrumento ng Moscow: ang pagpapalagay na maaaring panatiliing permanenteng hindi matatag ang mga marupok na estado.

Ang pagsapi ay nagiging pagpigil

Humiling ang Moldova na sumali sa EU noong 2022, pagkatapos na baguhin ng malawakang pagsalakay ng Russia sa Ukraine ang mapa ng seguridad ng Eastern Europe.

Mula noon, nagbago ang proseso ng pagsapi mula sa simbolismo patungo sa mas mahirap na reporma.

Pormal na binuksan ng EU ang mga negosasyon sa pagsapi ng Moldova noong 2024. Ang pagbubukas ng unang grupo ng negosasyon noong 2026 ang nagtulak sa proseso sa isang mas mapaghanap na yugto. Iyon ay nakatuon sa mga pangunahing saligan: pananaig ng batas, mga demokratikong institusyon, pampublikong administrasyon, pampublikong pagkuha, at mga reporma sa hustisya.

Maaaring tila teknikal ang mga isyu, pero para sa Moldova, estratehiko ang mga iyon.

Ang mga mahihinang institusyon ay nagbibigay ng pagkakataon para makapasok ang impluwensya ng Russia. Ang korapsyon ay maaaring maging kasangkapan sa patakarang panlabas. Ang pagpopondo sa pulitika, manipulasyon ng media, at ang kahinaan ng sistemang panghustisya ay lahat maaaring gamitin upang hubugin ang mga halalan at harangan ang reporma mula sa loob ng sistema.

Iyon ang dahilan kung bakit ang landas ng Moldova papuntang EU ay higit pa sa pagtugon sa mga pamantayan ng Brussels.

Ang bawat reporma na ginagawang mas malinaw ang mga aksyon ng estado ang nagpapahirap din na itago ang panggigipit mula sa labas. Ang bawat hakbang na nagpapabuti sa merkado ng enerhiya ay nakababawas sa kakayahan ng mga aktor na nauugnay sa Moscow na gawing kalamangan ang supply. Ang bawat pagsulong sa pananaig ng batas ay nagpapahirap para sa mga oligarkikong network na kumilos bilang mga instrumentong pampulitika.

Pinakamalinaw na halimbawa ang enerhiya.

Sa loob ng maraming taon, mahina ang Moldova dahil ang gas ng Russia at ang sistema ng kuryente sa paligid ng Transnistria ay nagbigay sa Moscow ng hindi direktang kapangyarihang makapag-impluwensya sa mga presyo, supply, at pampulitikang panggigipit.

Mula noong 2022, nagsikap ang Chisinau at ang EU na bawasan ang pagkakalantad na iyon sa pamamagitan ng pag-iba-iba, reporma sa merkado, suporta para sa mga emergency, mga hakbang sa kahusayan, at mas malapit na pagsasama sa mga sistema ng enerhiya ng Europe dahil ang pagkakalantad sa kalakalan, mga ruta ng transportasyon, at pag-asa sa mapagkukunan ay nananatiling sentro sa paggawa ng desisyon sa panahon ng digmaan.

Hindi ginagawang immune ng pagbabagong iyon ang Moldova.

Maaari pa ring makapinsala sa mga sambahayan ang mga presyo ng enerhiya. Nananatiling mahihina ang mga imprastraktura. Maaari pa ring gamitin ng oposisyong pampulitika ang sakit sa ekonomiya laban sa gobyerno. Ngunit nagbago ang direksyon ng paglalakbay. Sinusubukan ng Moldova na lumipat mula sa pag-asa sa iba patungo sa sariling katatagan, at iyon mismo ang dahilan kung bakit naging geopolitical ang isyu.

Hindi kailangang lusubin ng Russia ang Moldova para mapilit ito.

Maaari nitong samantalahin ang pangamba sa supply ng kuryente at langis, palakasin ang kawalan ng tiwala sa mga institusyon, suportahan ang mga kaalyadong pampolitikang network, at gamitin ang hindi pa nareresolbang katayuan ng Transnistria upang ipaalala sa Chisinau na ang soberanya nito ay nananatiling pinagtatalunan.

Iyan ang larangan ng digmaan na kinakaharap ngayon ng Moldova.

Nananatiling hindi nareresolba ang Transnistria

Ang Transnistria ang pangunahing komplikasyon sa landas patungong EU ng Moldova.

Ang makitid na rehiyong separatista sa kahabaan ng hangganan ng Ukraine ay humiwalay sa Moldova noong unang bahagi ng dekada nobenta at hanggang ngayo'y patuloy pa ring namamalagi roon ang ilang mga tropang Ruso. Hindi ito kinikilala sa buong mundo, ngunit nananatili itong isa sa pinapakinabangang pressure point ng Moscow sa Eastern Europe.

Mahalaga ang rehiyon dahil magkakasabay nitong ginagawang komplikado ang soberanya, seguridad sa enerhiya at katatagan ng pulitika ng Moldova.

Dapat isaalang-alang ng anumang proseso ng pagsapi sa EU ang isang estado na may mga hangganang kinikilala sa buong mundo na may kasamang teritoryo sa labas ng kontrol ng sentral na pamahalaan. Matagal ding nakasalalay ang ekonomiya ng Transnistria sa mga kaayusan na maiuugnay sa murang gas ng Russia at sa sektor ng kuryente. Dahil dito, ang reporma sa enerhiya ay nagiging hindi lamang isang isyung pang-ekonomiya, ngunit pampulitika rin.

Nagbibigay din ang rehiyon sa Russia ng permanenteng pinagmumulan ng kawalan ng katiyakan.

Hindi kailangan ng Moscow na maresolba ang isyu ng Transnistria para makinabang mula rito. Maaari itong makapagpabagal ng mga desisyon, lumikha ng takot sa mga mamumuhunan, hatiin ang pulitika ng Moldova, at gawing kumplikado ang anumang talakayan tungkol sa mas malalim na pagsasama-sama ng Europe.

Iyon ang dahilan kung bakit hindi maaaring hatulan lamang ng mga pormal na kabanata ng pagsapi ang prosesong pinagdadaanan ng Moldova patungong EU.

Ang tunay na pagsubok ay kung maitutuloy ang reporma habang patuloy ang panggigipit. Kailangang palakasin ng Chisinau ang mga institusyon nang hindi nagbubunsod ng kawalan ng katatagan, bawasan ang pagsalalay sa enerhiya nang hindi nagdudulot ng matinding dagok sa lipunan, at humakbang patungo sa EU habang kinakaharap ang isang natutulog na labanan na maaaring buhaying muli ng Russia sa larangan ng politika, kahit na hindi ito mauwi sa digmaan.

Nahaharap din ang EU sa isang pagsubok.

Ang pagsuporta sa Moldova ay nangangahulugan ng higit pa sa pagpuri sa pagpili nito sa Europe. Nangangahulugan ito ng pagbibigay ng suporta sa enerhiya, access sa merkado, tulong sa mga institusyon, kooperasyon sa seguridad, at pampolitikang pagtitiyaga. Ang isang marupok na kandidatong estado ay hindi maaaring asahang sumalo ng panggigipit nang mag-isa habang nagsasagawa ng malalalim na reporma sa mabilis na paraan.

Magiging mahaba at mahirap ang landas ng pagsapi ng Moldova.

Ngunit malinaw na ang kahulugan nito.

Hindi lamang ito tungkol sa kung sasali sa EU ang Moldova. Ang usapin ay kung kaya ba ng EU na tulungan ang isang marupok na demokrasya na maging mas matatag laban sa panggigipit bago pa magtagumpay ang Russia na gawing permanente ang kawalan ng katatagan.

Maaaring mapagpasyahan ang hinaharap ng Moldova sa pamamagitan ng mga negosasyon, reporma, at patakaran sa enerhiya sa halip na sa pamamagitan ng mga tangke.

Hindi nito pinapaliit ang nakataya. Ginagawa lamang nitong madaling maliitin ang mga ito.