Indonesia binabalanse ang ugnayan sa Tsina at paninindigan sa dagat

Ayon sa Global Watch | 2026-05-28

Nakapwesto ang Indonesia sa ilan sa mga pinakaabalang rutang pandagat sa mundo, kabilang ang mga koridor na pandagat na lalong hinuhubog ng mga pagpapatrolya ng Tsina, pagmamapa sa ilalim ng dagat, at mga pagsisikap sa pangrehiyong pagpigil, at nagtataglay ito ng halos 42 porsyento ng pandaigdigang reserba ng nickel, ayon sa mga pinakabagong pagtataya ng U.S. Geological Survey.

Sa ilalim ni Pangulong Prabowo Subianto, lumilipat ang Jakarta mula sa pasibong tindig patungo sa mas planadong hakbang upang hubugin ang estratehikong kapaligiran nito, habang pinapanatili ang tradisyon nitong hindi nakahanay.

Mahalaga ang pagbabagong ito dahil kritikal ang katubigan ng Indonesia sa daloy ng enerhiya, mga barkong patungong Tsina at sa mas malawak na kalakalan sa Indo-Pacific.

Mahalaga rin ang nickel nito sa mga supply chain ng mga sasakyang de-kuryente at baterya, na nagbibigay sa Jakarta ng bagong kapangyarihan habang inilalantad ito sa mga pagbabago sa merkado, mga presyur na pangkalikasan at pagdepende sa ibang bansa.

Nagbabala ang International Energy Agency na lalo nang nakasentro sa iilan ang suplay ng nickel. Inaasahang magmumula sa tatlong pangunahing bansang pinagkukunan nito ang 85 porsyento ng miniminang nickel pagsapit ng 2035, na mas mataas mula sa 75 porsyento noong 2024.

Sentro sa kalakarang ito ang lumalawak na papel ng Indonesia. Samantala, nananatiling una ang Tsina sa malaking bahagi ng pagpoproseso ng mga mahalagang mineral.

Pagprotekta sa mahalagang katubigan

Pana-panahong pumapasok ang mga barko ng coast guard ng Tsina sa katubigan ng exclusive economic zone ng Indonesia malapit sa Natuna Islands.

Hindi kasali ang Indonesia sa sigalot sa pag-aangkin ng mga pangunahing isla sa South China Sea, ngunit sumasaklaw ang malawak na inaangking teritoryong pandagat ng Tsina sa exclusive economic zone nito malapit sa mga Isla ng Natuna.

Tumugon ang Jakarta sa pamamagitan ng pagpapaigting ng mga pagpapatrolya ng hukbong-dagat at coast guard at, sa ilang pagkakataon, pag-agapay sa mga dayuhang barko palabas ng lugar.

Ipinapahiwatig ng mga hakbang na ito ang mas matatag na paninindigan na naglalayong protektahan ang mga karapatan sa soberanya nang hindi nag-uudyok ng paglala ng tensyon.

Kasunod ng isang insidente kinasasangkutan ng coast guard ng Tsina, sinabi ng eksperto sa batas pandagat ng Indonesia na si Arie Afriansyah sa BenarNews na ipinakita ng pagtugon na "mas mahigpit na ngayong binabantayan ang Natuna Sea." Idinagdag niya na ang mga hakbang ng Tsina ay tila "isang estratehiya upang pakiramdaman ang sitwasyon" sa ilalim ng bagong pamahalaan ni Prabowo.

Pinaigting din ng Indonesia ang modernisasyon ng depensa nito sa pamamagitan ng pagbili ng mga bagong frigate, submarino, at patrol aircraft upang mapabuti ang pagbabantay sa teritoryong pandagat at depensa ng arkipelago.

Tumaas ang paggasta sa depensa, bagaman nananatili itong maliit kumpara sa ilang karatig-bansa sa rehiyon.

Ayon sa mga analyst, idinisenyo ang pagpapalakas ng pwersa hindi gaanong para sa komprontasyon, kundi para sa katatagan laban sa mga taktikang gray-zone, kabilang ang paggamit ng mga barko ng coast guard, mga pangkat ng mangingisda, at hindi malinaw na batas upang gipitin ang mga bansa nang hindi humahantong sa hayagang labanan.

Pagbabalanse sa mga malalakas na bansa

Nananatiling matibay ang ugnayang pang-ekonomiya sa Tsina.

Pangunahing mamimili ang Beijing ng mga kalakal ng Indonesia at isang pangunahing mamumuhunan sa mga pasilidad sa pagpoproseso ng nickel na sumusuporta sa mga ambisyon ng Jakarta sa lokal na produksyon.

Ang ugnayang ito ay nagdadala ng puhunan, teknolohiya, at kakayahang industriyal. Nagdudulot din ito ng mga usapin tungkol sa kahinaan ng supply chain, mga pinsala sa kalikasan, at mga panganib sa pulitika ng labis na pagdepende sa isang pangunahing merkado.

Kasabay nito, pinalawak ng Indonesia ang pakikipagtulungan nito sa seguridad kasama ang Estados Unidos at Australia, habang higit na binibigyang-pansin ng nga katuwang sa rehiyon ang pagmamanman, kakayahang magtulungan ng nga puwersa, at nga kasunduan sa akses upang panatilihing bukas ang mga rutang pandagat.

Nagkaroon ang Australia at Indonesia ng isang kasunduan sa pakikipagtulungan sa depensa sa antas ng treaty noong 2024 at pormal na nilagdaan ang Australia-Indonesia Treaty on Common Security noong Pebrero 2026. Pinapalalim ng kasunduan ang ugnayang militar at nagbubuo ng balangkas para sa mas malapit na koordinasyon sa depensa.

Tinawag ni Australian Prime Minister Anthony Albanese ang kasunduan bilang "isang mahalagang sandigan" para sa katatagan ng rehiyon.

Patuloy din ang paglahok ng Indonesia sa taunang pagsasanay na Super Garuda Shield kasama ang Estados Unidos at iba pang mga katuwang.

Ngunit inilarawan ng Jakarta ang gayong kooperasyon bilang pagpapalakas ng kapasidad, hindi pulitika ng mga bloke.

"Tila magkasalungat man ang pamamaraang dual-track sa diplomasya. Subalit para sa Jakarta, estratehiya ito," sinabi ni Muhammad Zulfikar Rakhmat ng Center of Economic and Law Studies sa The Associated Press. "Niyayakap ng Indonesia ang dibersipikasyon ng depensa, hindi ang pagkakahanay."

Inulit ni Prabowo ang linyang iyan. Nang tanungin sa Washington tungkol sa South China Sea, sinabi niyang "palaging pangangalagaan ng Indonesia ang aming soberanya" ngunit idinagdag na "mas mabuti ang mga ugnayan kaysa sa mga alitan"

ASEAN bilang pananggalang at plataporma

Patuloy na binibigyang-diin ng Jakarta ang ASEAN bilang pangunahing platapormang diplomatikong nito, kabilang ang sa mga alitan sa South China Sea.

Inaatasan ng 2002 ASEAN-China Declaration on the Conduct of Parties ang mga kalahok na bansa na lutasin ang mga alitan "sa mapayapang paraan" at "nang hindi humahantong sa banta o paggamit ng pwersa."

Para sa Indonesia, ang mga wikang ito ay hindi lamang karaniwang pahayag na diplomatiko. Nagbibigay ito sa Jakarta ng isang panrehiyong balangkas upang labanan ang panggigipit habang iniiwasan ang impresyon ng pagsali sa isang estratehiya ng pagpigil laban sa Tsina.

Sa pamamagitan ng pagpapalawak ng mga ugnayan, pinagsisikapan ng Indonesia na bawasan ang labis na pagdepende habang ginagawang estratehikong pakinabang ang heograpiya, mga likas na yaman, at diplomasya.

Ang hamon ay nasa pagpapatupad.

Kailangang protektahan ng Jakarta ang mga karapatang pandagat nito, pangasiwaan ang pamumuhunan ng China, pagbutihin ang kahandaan ng militar at panatilihing sentral ang ASEAN, lahat ng ito nang hindi isinasakripisyo ang pagiging hindi nakahanay na matagal nang naging tatak ng patakarang panlabas ng Indonesia.

Habang nagpapatuloy ang mga tensyon, ang tanong ay hindi kung pipili ng kakampi ang Indonesia.

Sa halip, ito ay kung patuloy na mapapalawak ng Indonesia ang espasyo nito para sa pagmamaniobra sa isang rehiyon kung saan lalong nagiging mahirap paghiwalayin ang kapangyarihang pandagat at kapangyarihan sa yamang mineral.