Bagong estratehikong pakinabang sa Latin America

Ayon sa Global Watch | 2026-05-26

Habang nakatuon ang pandaigdigang atensyon sa cobalt ng Africa at dominasyon ng Tsina sa rare earth, isang panibagong estratehikong tunggalian ang umiigting sa South America.

Ang Lithium Triangle -- na binubuo ng Argentina, Chile at Bolivia -- ay nagtataglay ng halos kalahati ng natukoy na reserba ng lithium sa mundo. Ang metal na ito ay mahalagang sangkap sa mga baterya ng de-kuryenteng sasakyan at imbakan ng nababagong enerhiya, kaya nagbibigay ito sa rehiyon ng napakalaking papel sa pandaigdigang paglipat sa malinis na enerhiya.

Inaasahang tataas nang husto ang demand para sa mga battery mineral hanggang 2030 dahil sa pagpapatupad ng mga pamahalaan ng mga mandato sa de-kuryenteng sasakyan at mga target sa malinis na enerhiya, kasabay ng patuloy na pagtaas ng pangangailangan sa mga rare earth at kritikal na mineral habang nag-uunahan ang mga bansa na tiyakin ang kanilang access sa mga estratehikong materyales.

Kasalukuyan nang tumataas ang produksyon ng lithium sa iba't ibang bahagi ng rehiyon.

Ngunit hindi lamang heolohiya ang magpapasya sa impluwensya ng rehiyon. Ang patuloy na pagbabago sa polisiya, matinding kompetisyon sa dayuhang pamumuhunan at lumalakas na lokal na pagtutol ang humuhubog hindi lamang sa dami ng lithium na pumapasok sa pandaigdigang merkado kundi pati na rin sa kontrol sa mga supply chain.

Higit pa sa presyo ng mga kalakal ang epekto nito. Malaki ang maitutulong nito sa pagtatakda ng gastusin, bilis at katatagan sa politika ng paglipat sa malinis na enerhiya.

Pagbilis ng mga pagbabago sa polisiya

Nananatiling hindi pantay ang produksyon sa iba't ibang bahagi ng Lithium Triangle.

Ayon sa pagtaya ng U.S. Geological Survey, nakagawa ang Chile ng 49,000 metric tons ng lithium content noong 2024, kaya ito ang pangalawa sa pinakamalaking producer sa buong mundo. Samantala, ang Argentina naman ay nakagawa ng humigit-kumulang 18,000 metric tons.

Ang Bolivia, sa kabila ng malawak nitong base ng mapagkukunan, ay nananatiling isang maliit na producer, kung saan ang produksyon nito ay umaabot lamang sa ilang daang metric tons.

Magkakaibang landas ang tinahak ng tatlong magkaratig-bansa.

Napanatili ng Argentina ang isang bukas at malayang sektor na tumatanggap ng dayuhang pamumuhunan sa pamamagitan ng mababang royalty at mabilis na proseso ng pag-apruba. Samantala, tinatahak naman ng Chile ang bahagyang kontrol ng pamahalaan sa pamamagitan ng kanilang Pambansang Estratehiya sa Lithium.

Inilarawan ni Pangulong Gabriel Boric ang hakbang na ito noong 2023 bilang isang paraan upang magkaroon ng "isang Chile na mas patas na nagbabahagi ng yamang nilikha nating lahat." Ang Codelco na hawak ng pamahalaan ay may pangunahing papel ngayon sa mga pampubliko at pribadong negosyo, kabilang ang pakikipagtulungan nito sa pribadong producer na SQM.

Itinaguyod ng Bolivia ang mas ganap na nasyonalismo sa mapagkukunan. Hawak pa rin ng pamahalaan ang kontrol at lumagda ito sa mga kasunduang nagkakahalaga ng higit sa $1 bilyon kasama ang mga consortium na pinamumunuan ng Tsina, kabilang ang higanteng kumpanya ng baterya na CATL, upang magtayo ng mga planta para sa direktang pagkuha ng lithium.

Gayunpaman, nananatiling mababa ang produksyon ng Bolivia dahil sa mga hamon sa teknolohiya at kapasidad.

Ang magkakaibang modelong ito ay nagpapakita ng mas malawak na nasyonalismo sa mapagkukunan sa buong rehiyon. Nais ng mga pamahalaan na makinabang sa mas malaking bahagi ng value chain, mula sa pagkuha hanggang sa pagproseso, sa halip na magluwas lamang ng mga hilaw na materyales.

Pag-igting ng panloob na tensyon

Agresibong pumasok ang mga dayuhang mamumuhunan, lalo na ang mga kumpanya mula sa Tsina.

Pinoproseso na ng Tsina ang malaking bahagi ng lithium sa mundo at may hawak silang shares sa mga proyekto sa tatlong bansa. Kabilang dito ang mga operasyon ng Ganfeng Lithium sa Argentina at ang shares ng Tianqi Lithium sa SQM ng Chile.

Dahil sa pangmatagalang estratehiya ng Beijing, nakakuha na sila ng maagang posisyon sa ilang salt flat, na nagpatatag sa kanilang papel sa supply chain ng baterya.

Ibang estratehiya naman ang ginagamit ng mga pamahalaan at kumpanya sa Kanluran. Binibigyang-diin ng Estados Unidos, European Union at India ang friend-shoring at ang pakikipagtulungan sa mga alyansa upang mabawasan ang labis na pagdepende sa iisang supplier lamang.

Halimbawa, lumalahok ang Argentina sa mga inisyatiba sa kritikal na mineral na pinangungunahan ng Estados Unidos. Ang modelo ng bukas na merkado nito ay naging partikular na kaakit-akit sa mga kumpanya at pamahalaan na naghahanap ng mga alternatibo sa mga supply chain na pinangungunahan ng Tsina.

Ngunit ang mga panloob na panganib ay maaaring magpabagal sa paglago.

Ang pagkuha ng lithium mula sa brine ay nangangailangan ng malaking konsumo ng tubig sa isa sa mga pinakatuyong rehiyon sa Daigdig. Ang mga komunidad sa lalawigan ng Jujuy sa Argentina at sa Atacama Desert sa Chile ay nagprotesta dahil sa bumababang water table, marupok na ekosistema at kawalan ng sapat na konsultasyon sa mga katutubong pangkat.

Lumitaw rin sa paligid ng Uyuni salt flat ng Bolivia ang mga katulad na alalahanin.

Nagbabala ang mga analyst na ang mga hindi nareresolbang panlipunang hidwaan ay maaaring magpabagal sa mga proyekto o magpataas ng mga gastusin, tulad ng nangyari sa iba pang mga rehiyong mayaman sa likas na yaman. Binigyang-diin sa isang pagsusuri noong 2025 sa mga hamon sa pagpapanatili sa Lithium Triangle ang pangangailangang balansehin ang mabilis na pag-unlad kasama ang mga proteksyon sa kalikasan at mga karapatan ng komunidad.

Malinaw ang mga nakataya sa estratehikong antas.

Ang pagtiyak sa supply ng lithium ay makatutulong sa pagtukoy ng bilis at gastusing kaakibat ng pandaigdigang paglipat sa mga de-kuryenteng sasakyan at malinis na enerhiya. Para sa mga pamahalaan sa Latin America, ang pagkakataong ito ay nag-aalok ng kita, kalamangan sa industriya at pagkakataong lalo pang mapakinabangan ang likas na yaman.

Para sa mga bansang mamimili, ipinapakita nito ang limitasyon ng anumang estratehiyang nakasalalay sa iisang pinagkukunan at ang kahalagahan ng sari-sari at matatag na supply chain, lalo na habang ang mga pamahalaan, partikular sa Europa, ay gumagamit ng mas aktibong mga kasangkapan upang subaybayan ang mga pangangailanganpag-ugnayin ang mga pagbili at pamahalaan ang mga imbakan.

Ang pamamahala ng Argentina, Chile at Bolivia sa mga patakaran, pamumuhunan at panloob na tensyon ang magtatakda kung magiging matatag na haligi ng transisyon sa malinis na enerhiya ang rehiyon o mananatili itong larangan ng matagalang sigalot sa pulitika.

Makikita sa susunod na ilang taon kung ang Lithium Triangle ay maghahatid ng pakinabang para sa lahat, o kung lalo lang nitong palalalimin ang mga dating hidwaan.