Agawan ng kapangyarihan sa Africa: Lalo pang umiigting

Ayon sa Global Watch | 2026-04-23

Ang crisis belt sa Africa ay hindi na maituturing na magkakahiwalay na krisis.

Mula sa Sahel hanggang Sudan at sa Horn of Africa, ang kawalang-katatagan ay tila isa nang ganap na estratehikong pagbabago. Binabago nito ang mga alyansa, hinahadlangan ang mga ruta ng kalakalan, at nagbibigay-daan sa mga dayuhang puwersa na palawakin ang kanilang impluwensya.

Malinaw ang takbo ng mga pangyayari. Batay sa datos noong huling bahagi ng 2025 mula sa Africa Center for Strategic Studies, lumalabas na 13 sa 15 bansa sa Africa na may matinding armadong tunggalian ay pinatatakbo ng mga awtoritaryang pamahalaan.

Nagbabala ito na ang "exclusionary at walang pananagutang pamamahala ay may epekto sa seguridad." Ang pagsusuring ito ay nagpapaliwanag kung bakit maraming krisis ang hindi nareresolba ng simpleng lakas-militar.

Hindi ito isang ganap na pagsuko ng impluwensya mula sa Kanluran patungo sa mga karibal nito. Nananatiling malalim ang ugat ng kalakalan, tulong, at ugnayang institusyonal sa US at Europa. Gayunpaman, naipakita ng Russia na ang mga marupok na rehimen ay handang ipagpalit ang pangmatagalang katatagan para sa agarang proteksyon.

Samantala, natuklasan ng Tsina na ang mga pantalan, minahan, at lohistika ay naghahatid ng mas matibay na impluwensya kaysa sa mga slogan, na nagpapatindi sa pagdepende ng maraming bansa sa pagsuplay ng mga hilaw na materyales habang pinananatili ang $60 bilyong trade deficit.

Sa kabilang banda, pinakamalakas ang US kapag sinusuportahan nito ang mga katuwang na may kakayahan at pinapatatag ang mga institusyon sa halip na lumikha ng mga pagdepende. Mas mabagal ang ganitong modelo, ngunit higit na pangmatagalan.

Dalawang estratehiya ng panghihikayat

Naganap sa Sahel ang pinakamalinaw na pagbabago.

Matapos ang magkakasunod na kudeta, pinalayas ng Mali, Burkina Faso, at Niger ang mga puwersang Kanluranin. Tinanggap nila ang Africa Corps ng Moscow, ang kahalili ng Wagner na kontrolado ng Russia.

Tinawag ni Carnegie analyst Priyal Singh ang pagsulong ng Russia sa gitnang Sahel bilang "isa sa mga pinakamahalagang pagbabago sa geopolitika ng West Africa sa nakalipas na dekada." Itinuro niya ang "flexible at mapagsamantalang pamamaraan" ng Moscow.

Ang ganitong kakayahang umangkop ang mismong umaakit sa mga naipit na junta. Nagbibigay ang Russia ng mga armas, tagapagsanay, at suportang politikal na may mas kaunting kondisyon kumpara sa hinihingi ng mga pamahalaang Kanluranin. Gayunman, may nakatagong kapalit ang kasunduang ito.

Direkta ang naging pagsusuri ng Carnegie: lumalakas ang impluwensya ng Moscow sa mga lugar kung saan "nagbubukas ng pagkakataon ang karahasan at kaguluhang pampolitika." Nagtatagumpay ang Russia hindi sa pagpapalakas ng mga marupok na bansa, kundi sa pagsasamantala sa kanilang kahinaan.

Nagbubunga ng mabilisang tagumpay ang ganitong pamamaraan. Gayunman, nanganganib nitong patatagin ang pangmatagalang pagdepende. Ang mga kasunduan sa seguridad na nakatali sa mga konsesyon sa pagmimina at mga kontrata sa suplay ay maaaring magkulong sa mga pamahalaan kahit lumipas na ang agarang krisis.

Hindi naglaho ang mga banta ng Jihadist sa buong Sahel sa kabila ng presensya ng Russia. Napatunayan ng Moscow na kaya nitong protektahan ang mga rehimen, ngunit hindi ang patatagin ang rehiyon. Ang mga marupok na pinuno, dahil sa kagipitan, ay mas pinipili ang kaligtasan sa kasalukuyan kaysa sa reporma para sa kinabukasan.

Habang sinasamantala ng Russia ang kasalukuyang kaguluhan, ang Tsina naman ay gumagalaw nang mas tahimik ngunit may mas malalim na layunin.

Binanggit ni Africa Center analyst Paul Nantulya na nakakuha ang Beijing ng "dominanteng posisyon" sa sektor ng mahahalagang mineral sa Africa sa pamamagitan ng mga pangmatagalang pamumuhunan sa pagmimina at pagrerepina.

Hindi lang bumibili ng ore ang Tsina. Mas malalim itong nakakabit sa mga linya ng tren, pantalan, at mga sistema ng kuryente na nagdadala ng mga yamang ito sa pandaigdigang pamilihan. Nagbibigay ito sa Beijing ng leverage sa mga supply chain na may impluwensya lampas pa sa kontinente.

Mas matibay na posisyon ng Amerika

Ipinakikita ng Sudan ang kinahihinatnan kapag hinayaang lumala ang pagbagsak.

Iniulat ng UNHCR noong Abril 2026 na humigit-kumulang 14 milyong katao ang lumikas mula sa kanilang mga tahanan simula nang sumiklab ang digmaan noong Abril 2023; halos 9 milyon ang nawalan ng tirahan sa loob mismo ng Sudan at 4.4 milyon naman ang lumikas patungo sa ibang bansa.

Ang isang makataong sakuna sa ganitong antas ay mabilis na nagiging usaping estratehiko. Binabago nito ang takbo ng politika sa rehiyon, nagbibigay ng mabigat na pasanin sa mga karatig-bansa, at lumilikha ng puwang na agad na pinupunan ng mga dayuhang puwersa.

Dito pa rin may malinaw na kalamangan ang US.

Hindi nakikipag-unahan ang Washington sa mga kudeta ng Russia o sa mga proyekto ng Tsina. Sa halip, binubuhos nito ang suporta sa mga estadong may matatag na institusyon, lehitimong pamahalaan, at malaking impluwensya sa kanilang rehiyon.

Noong Marso, inilarawan ng U.S. Naval Forces Africa ang pakikipagtulungan nito sa Kenya bilang isang "estratehiko at patuloy" na pagsisikap na nakaayon sa mas malawak na ugnayan sa diplomasya at ekonomiya. Ang ganitong pananalita ay nagpapahiwatig ng pangmatagalang samahan, sa halip na panandaliang transaksyon.

Mahalaga ang ganitong pagtatangi. Ang atraksyon ng Russia ay mabilis ngunit limitado. Ang sa Tsina naman ay malalim ngunit nakabatay sa palitan. Ang pinakamabisang sistema ng Amerika ay ang pagtulong sa mga katuwang na bumuo ng sariling kakayahan, nang hindi isinasakripisyo ang kanilang kalayaan.

Sa isang kontinenteng lalong hinuhubog ng kumpetisyon sa mga mineral, access sa dagat, at bigat ng demograpiya, nananatili itong isang mahalagang estratehikong kalamangan.