Krisis sa basura ng Havana, senyales ng pamahalaang palpak

Ayon sa Global Watch | 2026-03-03

Malinaw na papunta na ang Havana sa isang krisis sa kalusugan ng publiko, habang patuloy na naiipon ang mga bundok ng basura sa buong kabisera dahil bumigay ang sistema ng pamamahala sa basura ng lungsod.

Ayon sa mga serbisyong panlungsod at mga ulat ng state media, 44 lamang sa 106 truck ng basura ng Havana ang nagpapatuloy sa operasyon sa gitna ng kakulangan sa gasolina, kaya bumabagal ang koleksiyon sa iba’t ibang lugar sa lungsod.

Inilalarawan ng mga residente ang isang malaking problema sa buong lungsod na tumatagal nang ilang araw bawat pagkakataon.

"Buong lungsod ang apektado," sabi ni Jose Ramon Cruz, isang residente sa Havana, sa Reuters, at idinagdag: "Mahigit 10 araw na mula nang huling may dumaang truck ng basura."

Ang mga tambak ng basura -- na puno ng ginamit na supot, bote at tirang pagkain -- ay dinadagsa ng mga langaw at naglalabas ng mabahong amoy, kaya napipilitang umiwas ang mga naglalakad at sasakyan sa mga "naglalakihang tambak," ayon sa ulat ng Reuters.

Hindi lang matinding abala, ibinubunyag ng krisis sa kalinisan ng Havana ang mas malalim na kahinaan ng sistema ng pamamahala.

Sa loob ng mga dekada, umasa ang pamahalaan ng Cuba sa mga tulong ng ibang bansa -- una sa suportang mula sa Soviet Union, pagkatapos, sa napakamurang langis mula sa Venezuela. Ngayong wala na ang mga tulong na iyon, sunud-sunod na pumapalya ang mahahalagang serbisyo, simula sa pangongolekta ng basura.

Ang kakulangan sa gasolina ay lalo pang nagpapabigat sa kalagayan ng ekonomiya.

Tinamaan din ang turismo, isang pangunahing pinagmumulan ng dayuhang salapi, dahil sa kakulangan sa jet fuel. Ilang kumpanya ng eroplano mula sa Canada ang nagkansela ng mga biyahe matapos sabihin ng Cuba na walang jet fuel para sa mga eroplanong kailangang magpakarga, ayon sa AP.

Kapalpakan ng pamahalaan

Nagpatupad ang pamahalaan ng Cuba ng mga hakbang sa pagtitipid sa pamamagitan ng pagrarasyon upang maprotektahan ang mahahalagang serbisyo.

Gayunman, kahit nababawasan ng mga pansamantalang hakbang at pagrarasyon ang mga lantad na tambak ng basura, halos wala itong naitutulong upang maibalik ang dating kakayahan ng sistema ng pamahalaan.

Ipinapakita ng ganitong kalakaran ang isang marupok na modelo: nakasentro sa iisang kontrol at umaasa sa tulong mula sa labas. Kapag humina ang mga tulong, nawawala ang ekstrang kapasidad -- at unti-unting bumibigay ang buong sistema.

Ang krisis ay malinaw na pagpapakita ng ugnayang sanhi at bunga: sa ilalim ng matinding kakulangan sa resources, nahihirapan ang estado na maihatid ang pinakamahahalagang tungkulin ng pamahalaan.

Ang basurang nagkalat sa mga kalsada ay hindi lamang problema sa kalinisan -- malinaw na senyales ito ng palpak na pamahalaan, at ang karaniwang Cubano ang nakararanas ng epekto.